Oyun Haberleri

Disco Elysium Davası Karıştı, Kurvitz İlk Açıklamasını Yaptı

ZA/UM, Disco Elysium’u 20 yıllık FRP oyunundan uyarlayıp yazan Robert Kurvitz‘i işten çıkarmıştı. Kurvitz ilk açıklamasını dün yayınladı, ZA/UM’u dolandırıcılıkla suçladı. ZA/UM da Kurvitz’e megalomanyak dedi.

Disco Elysium cephesinde işten çıkarmalar konusunda aylardır bir sessizlik vardı. Ama şimdi olaylar, Kurvitz’in ZA/UM’a dava açmasıyla kızıştı.

2021’de işten çıkarıldığını daha geçen ay öğrendiğimiz Robert Kurvitz, en az 11 aylık sessizliğini bozdu. Şimdiye kadar Kurvitz’ten sadece iki kısa bilgi alabilmiştik. Martin Luiga ZA/UM’un kurulurken sahip olduğu prensiplere artık bağlı kalmadığını ve bu sebeple istifasını verdiğini söylediği makalesinde Kurvitz, Rostov ve Hindpere’nin de artık ZA/UM’da çalışmadığını bildirmişti. Disco Elysium’un ana yazarlarından Kurvitz ve Hindpere ile oyunun muhteşem görsellerini oluşturan Rostov da bu makalenin yayınlanmasının ardından “Artık ZA/UM ile çalışmadığımız doğrudur.” şeklinde bir açıklama yayınladı. Bu açıklama dışında yaratıcı ekipten bir şey duyamamıştık. Daha sonra Estonya gazetelerinden Kurvitz’in eski işvereni ZA/UM’a dava açtığını öğrendik. Davadan bahsettiğimiz habere buradan ulaşabilirsiniz.

Davanın ilk oturumu 28 Kasım’da olacak. Ancak Estonya medyası iki gün önce ZA/UM’un finansal destekçilerini dolandırıcılık iddialarıyla birlikte raporlayan bir haber yayınladı. Bunun üzerine dün Kurvitz ve Rostov ilk detaylı açıklamalarını yayınladı.

Şimdiye kadar akıl sağlıklarını korumak adına açıklama yapmadıklarını belirttiler. Fakat şimdi ZA/UM’un ortaklarından Ilmar Kompus ve Tõnis Haavel’e dava açmaya hazır olduklarını söylediler. Yaratıcı ekibin iddialarına göre Kompus ve Haavel, ZA/UM’a ortak olduktan sonra ikinci oyun için harcanması gereken parayı ZA/UM’daki ortaklık paylarını büyütmek için kullandı. Yani şirketin sahip olduğu parayla şirketi satın aldı. Kurvitz ve Rostov, bu şüpheleri sebebiyle finansal belgeleri görmeyi talep ettiklerinde de işten atıldılar. Estonya gazetesinde çıkan haber gibi, yaratıcılar da Haavel’in 2007’de dolandırıcılık sebebiyle mahkemelik olduğunu da hatırlattı.

Robert Kurvitz ve Aleksander Rostov’un Açıklaması

Aleksander Rostov’un yayınlayıp paylaştığı resmi açıklama yaratıcıların gözünden olayların nasıl geliştiğini duymamızı sağlayan ilk belge oldu. Bu belgenin imzasını atan isimler sadece oyunun ana yazarı ve setting’in yaratıcısı Robert Kurvitz ile oyunun görsel tasarımını hazırlayan Aleksander Rostov. Oyunun yazarlarından Helen Hindpere de ZA/UM’dan isteği dışında ayrılan isimlerdendi. Fakat bu açıklamada imzası yoktu. Buna rağmen Rostov’un açıklamasını Instagram üzerinden paylaşarak iddiayı desteklediğini gösterdi.

Yaratıcılar ZA/UM’un oyuna dair her şeyin haklarını elinde tuttuğunu söyledi. ZA/UM kurulduğunda şirketin büyük kısmı oyuna ana finansal desteği sağlayan Margus Linnamäe’ye aitmiş. Ancak 2021’de (oyun övgü üstüne övgü toplayıp RPG dünyasını değiştirdikten sonra), Tütreke OÜ adlı bir şirket ZA/UM’dan küçük bir pay almış. Tütreke OÜ de Ilmar Kompus ve Tõnis Haavel‘e aitmiş.

Kurvitz ve Rostov’un da şirkette küçük bir payı varmış. Ancak küçük paya sahip olanların haklarının çok kısıtlı olduğunu söylüyorlar. Linnamäe baştayken her şeyin adil ve hukuka uygun olduğunu düşünüyorlarmış. Fakat Kompus ve Haavel, daha büyük yatırımlar yaparak şirketten daha büyük bir pay almışlar. Ve yeni kazandıkları haklarıyla diğer yatırımcıların haklarını iyice kısıtlamışlar. Kurvitz ve Rostov şirketin finansal durumunu gösteren belgelerini görmeyi talep ettikten birkaç hafta sonra işten çıkarılmışlar. Belgeleri de asla görememişler.

Yaratıcılar, Tütreke OÜ’nün ZA/UM’daki paylarını büyütmek için ZA/UM’un parasını kullandığını iddia ediyor. Yani ikinci oyun için biriken parayı ZA/UM’da pay almak için kullandıktan sonra diğer yatırımcıların bunu fark etmesini engelleyecek adımlar attıklarını iddia ediyorlar. Avukatlarının görüşünün bunun hapis cezasıyla sonlanacağı yönünde olduğunu da ekliyorlar. Hem Birleşik Krallık hem de Estonya’da yasal açıdan neler yapabileceklerini de araştırıyorlarmış.

Orijinal açıklamaya buradan ulaşabilirsiniz.

Neden Bunca Ay Sessizlerdi?

Yaptıkları açıklamada tüm bu sürecin kendileri için çok zor olduğunu söylüyorlar. Hayatlarını adadıkları ve özellikle son 5 yıllarını verdikleri çalışmaları ellerinden alınmış. Şirketin, ürünlerinin başarısıyla elde edip biriktirdiği para dolandırıcılığa kurban gitmiş. Kendi ceplerinde kalan da hukuksal süreci tamamlamaya dahi yetmiyormuş.

Şimdiye dek kendi istekleriyle sessiz kaldıklarını söylüyorlar. Hâlâ ZA/UM’da çalışan geliştiricilere zarar vermek istemediklerini de belirtiyorlar. Ve kendi ruhsal sağlıklarını korumak için de sessiz kalmışlar. Ama artık şüpheleri ve ellerindeki kanıtların ciddiyeti onları açıklama yapabilir hale getirmiş.

Disco Elysium’a hayran olan, oynayan ve desteklerini hiç esirgemeyen hayranlara teşekkür ediyorlar.

ZA/UM Ne dedi?

ZA/UM’un şimdiye kadar konu hakkında yaptığı tek bir açıklama olmuştu. Disco Elysium’un bir grubun ortak emeği olduğunu belirtmişti. Ancak bu açıklamalarını cevap özelliğini engelleyerek paylaşmış olmaları hayranları çileden çıkarmıştı.

ZA/UM cephesinden şimdiye dek işten çıkarmalar konusunda hiçbir açıklama gelmemişti. Yani Kurvitz, Hindpere ve Rostov’un neden işten çıkarıldığını bilmiyorduk. Kurvitz ve Rostov’un açıklamalarının hemen ardından ZA/UM da sessizliğini bozdu. Ve Kurvitz’i toksik biri olmakla suçladı.

Şirketin (Kompus ve Haavel’in) iddiası ise Kurvitz’in Disco Elysium markasını yasal olmayan şekillerde çalmaya çalıştığı yönünde. IP’yi (fikri mülkiyeti) başka bir şirkete satmak istediğini söylüyorlar. Ama başka hiçbir şirketin bu fikri mülkiyeti talep etmediğini iddia ediyorlar. Ayrıca Kurvitz’in diğer çalışanları aşağılayan tavırlarıyla toksik bir çalışma ortamı yarattığını da ekliyorlar. Özellikle kadınları aşağıladığını vurguluyorlar. Büyüyen uluslararası bir şirket olarak böyle davranışlara tahammül edemeyecekleri için Kurvitz’i işten çıkardıklarını söylüyorlar. Hatta Kompus, Kurvitz için “megalomanyak” ifadesini de kullanıyor. Oyundan çok gurur duysalar da onun gelişmesine büyük katkı sağlayan yaratıcıların toksik davranışlarını tolere etmeyeceklerini ekliyorlar.

Ayrıca yaratıcı ekibin son iki yıldır hiç çalışmadığını, ortaya bir ürün koymadığını ve şirketten maaş almaya devam ettiklerini de iddia ediyorlar.

ZA/UM’un açıklamalarını yayınlayan GamesIndustry, şirkette çalışanlarla konuşmuş. Fakat isim vermiyor. Uzun süredir şirkette çalışanlar durumun siyah ve beyaz olmadığını ifade ediyor. Kurvitz’in davranışları konusunda konuşmaktan çekindiklerini çünkü ona saygı duyduklarını ve projedeki pozisyonlarını ona borçlu olduklarını dile getiriyorlar. Kompus ve Kurvitz arasında bir vizyon ve öncelik farkı olduğunu da belirtiyorlar. Kompus bir iş adamıyken Kurvitz ve yaratıcı ekibin maddi kazancı daima ikinci plana attığını söylüyorlar.

Şirket son olarak dolandırıcılık yapmadıklarını ve bu yüzden davayı kazanacaklarını söylüyor.

ZA/UM’un açıklamalarına da buradan ulaşabilirsiniz.

Bunu Nasıl Yorumlayalım?

Açıkçası yorumlama kısmı tamamen taraflı olacak. Zira gerçekler hakkında pek bir şey bilmiyoruz.

Yaratıcı ekibin ürünleri konusunda mükemmelliyetçi oldukları aşikar. Çünkü öyle olmasalardı Disco Elysium bu kadar muhteşem bir ürün olamazdı. Mükemmelliyetçi insanların da vasat ürün ve fikirleri aşağı görmesi çok olası. Daha iyi bir ürün ortaya çıkarmak adına ortalama fikirlerin eleştirildiğini duymak beni şaşırtmazdı. ZA/UM toksik derken bu eleştiri ortamını abartıyor mu, yoksa Kurvitz gerçekten etrafındaki insanları onlara hakaret seviyesinde aşağılayan biri mi, bilemiyorum. Fakat “Ayinesi iştir kişinin lafa bakılmaz” demiş Ziya Paşa, ben de Disco Elysium’u yazmış, tüm karakterlerin duygusallığını ve kırılganlığını bize gösterebilmiş birinin toksik, ayrımcı veya kırıcı bir insan olabileceğini pek sanmıyorum. Hikayesindeki kadın karakterler de güçlüydü. Ama belki de özel hayatında toksik biridir, bilemiyoruz…

Ayrıca ZA/UM bu açıklamayı en baştan da yapabilirdi. Luiga, yaratıcı ekibin artık ZA/UM’da olmadığını söylediğinde “ZA/UM’un toksik davranışlara ve ayrımcılığa tahammülü yoktur. Ve diğer çalışanlarımızı korumak bizim önceliğimizdir” gibi bir açıklama yapabilirdi. Ama bu açıklamayı yapmak için Kurvitz ve Rostov’un dolandırıcılık iddialarının yayınlanmasını beklediler. Bu da bana şüpheli geliyor. Ve açıklamada Rostov ve Hindpere hakkında hiçbir toksiklik iddiası yok. Kurvitz bu kadar kötü olsun, tamam. Peki Rostov ve Hindpere neden işten çıkarıldı? Luiga istifa edip gidenlerden. Fakat Rostov ve Hindpere öyle değil… ZA/UM biraz eksik açıklamış sanki...

Bu arada kadınlara ayrımcılık ve toksik bir birey olmak şu an oyun dünyasında hiç hoş karşılanmayan, tepki gören davranışlar. Ki olması gereken de bu. Ama ZA/UM pekala gündemde olan bu konuları kendine kalkan yapıyor da olabilir. İftira atarak halkın zaten öfkeli ve tepkili olduğu bir konu üzerinden Kurvitz’i karalıyor olabilir.

Yaratıcı ekibin iki yıldır hiçbir ürün ortaya koymadıkları iddialarını nasıl yorumlamalı? Siz söyleyin Frpnet okurları… 20 yıl boyunca aynı setting’de FRP oynatıyorsunuz. Sistem, setting hepsi size ait. Sonra bunu bir bilgisayar oyunu yapıyorsunuz ve acayip tutuyor. Aklınızda da ikinci oyun için tonla fikir ve materyal var. İki yıl boyunca hiç çalışmadan durmak mümkün mü? Bana pek olası gelmiyor.

Öte yandan belki de rehavet çökmüştür. Belki de yazar tıkanması yaşanmıştır… Bilmiyoruz ki.

Bilemiyorum Altan, bilemiyorum…

Bu İçeriğe Oy Verin

İlgili Makaleler

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu

Log In

Forgot password?

Forgot password?

Enter your account data and we will send you a link to reset your password.

Your password reset link appears to be invalid or expired.

Log in

Privacy Policy

Add to Collection

No Collections

Here you'll find all collections you've created before.