The Invisible Man ilk bakışta tek fikrin filmi gibi. Ama izledikçe bunun aslında bir insan çözülmesi hikâyesi olduğunu fark ediyorsun. Kaynağı olan The Invisible Man zaten bunu ima ediyordu; film ise daha direkt, daha keskin bir yerden anlatıyor.
Hikâye basit ve anlaşılabilir
Merkezde Dr. Jack Griffin var. Görünmez olmayı başarıyor ama bunun bedelini zihinsel olarak ödüyor. Başta kontrol var gibi. Planlı, hesaplı, ne yaptığını biliyor. Ama film çok uzatmadan şunu gösteriyor bu kontrol sürdürülebilir değil. Burada önemli olan şey şu: Griffin’in çöküşü bir anda olmuyor ama dramatize de edilmiyor. Yani film sana bak şimdi delirecek gibi diye işaret vermiyor. Daha çok, karakterin içinden yavaş yavaş kaydığını izliyorsun. Bu da hikâyeyi daha rahatsız edici yapıyor çünkü süreç çok “normal” hissettiriyor.
Görünmezlik boşluk
Film görünmezliği klasik bir süper güç gibi ele almıyor. Aksine, bir boşluk olarak kuruyor.Görünmez olmak demek:
- Hesap vermemek
- Görülmemek
- Tanınmamak
Bunlar ilk bakışta özgürlük gibi. Ama film bunun aslında bir tür kopuş olduğunu söylüyor. İnsan dediğin şey, biraz da başkaları tarafından görülerek var oluyor. Griffin bu bağı kaybettikçe kendini de kaybediyor. Burada film didaktik bir yere kayıyor ama bunu rahatsız etmeden yapıyor. Mesaj açık: Sınır yoksa karakter de yok.
Griffin gerçekten kötü mü?
En kritik soru bu. Yüzeyde bakınca evet. Griffin şiddet uyguluyor, insanlara zarar veriyor, korku yayıyor. Bunlar tartışmasız. Bu açıdan bakınca klasik bir antagonist. Ama film burada tek boyutlu kalmıyor. Griffin baştan kötü biri gibi çizilmiyor. Daha çok, kontrolünü kaybeden biri. Bu önemli bir fark. Çünkü film seni şu soruyla baş başa bırakıyor. Bu güce sahip olan herkes aynı yere mi giderdi? Bu sorunun net cevabı yok ama film Griffin’i tamamen aklamıyor. Çünkü bir noktadan sonra yaptıkları sadece kontrol kaybı değil, bilinçli tercihlere dönüşüyor.Yani Griffin kurban değil. Ama tamamen dış etkenlerin ürünü de değil. Arada, gri bir yerde.
Polisler ve toplum: gerçekten yobaz mı?
Gelelim diğer tarafa. Filmde polisler ve toplum Griffin’i anlamaya çalışmıyor. Doğrudan tehdit olarak görüyorlar. Bu çok tanıdık bir refleks: bilinmeyeni bastırmak. Ve evet, bu yaklaşım yer yer dar görüşlü, hatta kaba Griffin odasına izinsiz girmeler deneylerini sabote etmeler. Ama burada kritik bir ayrım var. Polislerin tepkisi korkudan geliyor. Griffin’in eylemleri ise güç sarhoşluğundan. Toplum şunu söylüyor: “Bu kontrol edilemez, durdurulmalı.”Griffin ise şunu söylüyor: “Artık kimse beni durduramaz.”Bu iki pozisyon eşit değil. Polisler belki anlayışsız ama savunma refleksiyle hareket ediyor. Griffin ise aktif olarak zarar veriyor. O yüzden filmi yobaz toplum vs özgür birey diye okumak eksik kalıyor.Daha doğru okuma şu: Toplum korktuğu için sertleşiyor, birey güç kazandığı için yozlaşıyor.Ve film bu iki sürecin çarpışmasını anlatıyor.
Ton
Film tamamen karanlık değil. Görünmeyen birinin ortalığı karıştırması, insanlarla oyun oynaması… Bunlar bugünden bakınca hafif eğlenceli geliyor.Ama bu bilinçli bir tercih gibi duruyor. Çünkü bu hafiflik, alttaki karanlığı daha görünür yapıyor. Eğleniyorsum ama bir yandan huzursuz oluyorsun. Bu da filmi sıradan bir korku işinden çıkarıyor.
Teknik taraf neden hâlâ etkili?
1933 için yapılan efektler şaşırtıcı derecede iyi. Efektler hikâyeye hizmet ediyor abartı yok gösteriş yok. Sadece gereken kadar var. Bu da illüzyonu daha inandırıcı kılıyor. Bugün milyon dolarlara bunları yapamıyorlar kısacası modern filmler bu filmin kıçını yesin.
FRP açısından bakınca
Griffin tam bir kontrolden çıkan karakter örneği.Başta güçlü bir özellik kazanıyor. Ama bu özellik dengelenmemiş. Zamanla:
- Partiyle bağı kopuyor
- Empati azalıyor
- Amaç kayboluyor
Ve sonunda karakter antagonist’e dönüşüyor. Bu masa üstünde çok tanıdık bir durum. Oyuncuya sınır koymazsan hikâye dağılır. Film bunu erken dönemde çok iyi yakalamış.
Sonuç
The Invisible Man sade ama etkili bir film. Tek bir fikre odaklanıyor ve onu dağıtmıyor. Asıl söylediği şey şu: Görünmezlik seni özgür yapmaz, seni ortaya çıkarır.İçinde ne varsa onu büyütür. O yüzden kötü adam kim? sorusunun cevabı tek taraflı değil ama net bir ağırlık var: Toplum kusurlu olabilir, ama Griffin tehlikeli.Çünkü biri korkudan hareket ediyor, diğeri güçten.Ve tarih boyunca genelde daha yıkıcı olan taraf bu ikinci grup oluyor. Ama bu filmde kötüler polisler ve yobaz toplum.
