Son Haberler
Anasayfa » Makaleler » Bilimkurgu İçin Bir Umut

Bilimkurgu İçin Bir Umut

uzay-yasam

Oyuncakçılarda sadece çocuklara mı hediye alıyorsunuz, zorla mı sinemada çocuk filmlerine giriyorsunuz? Sadece gerçeklikten değil yetişkinlikten de kaçmak, akıl sağlığı için önemli.

Uzaylılar dünyada yeni bir koloni kurmak için harekete geçer, androidler ve sayborglar insanların arasına çoktan sızmıştır zaten. Vampirler ve kurt adamlar kavgaya tutuşadursun, büyücüler doğanın dengesini korumak adına türlü hinlikler peşindedir. Ya aralarındaki en kötüden kurtulacaklardır ya da yüzüğü kurtaracaklardır.

Bilimkurgu ve fantastik eserlerin bilinen ilk örneği Sümerlerin Gılgamış Destanı. MÖ 2000 civarından. Film endüstrisinde insanların aklını çelmeye başlamasıysa 1800′lerin sonunda kendini gösteren kısa filmlerle oluyor. Ve sanılanın aksine ABD’de değil Fransa’da çekiliyor bu filmler.

bilimkurgu-distopia

Bugün ise piyasayı domine eden ülke ABD. Sadece 2015′te 130′dan fazla yeni bilimkurgu ve fantastik prodüksiyon gösterime girdi. Bunların 60 civarı dizi. Bu kulvarda halihazırda 100′den fazla dizinin de devam ettiğini söyleyelim.

Doğaüstü güçleri olan kahramanlar, elfler, orklar.  Yapay zeka, kuantum, paralel evren ve zaman yolculuğu. Dünyanın sonu nasıl gelecek diye soranlar bir yandan da ölümsüzlüğü arayanlar. Gerçek olmayan (şimdilik) neyse kafamızı onla dolduruyoruz. İyi de, yetişkin bireyler olarak, biz bunu niye yapıyoruz?

Bu soruyu etrafıma çok sordum. En basit açıklama elbette gerçeklerden kaçış. Gerçekler can sıkıcı, gerçekler can acıtıcı. Dost meclisindeki sohbetlerde bir arkadaşım, bu durumu 19. yüzyıl düşünürlerinden Max Weber’in büyü bozumu teorisi üzerinden açıkladı. En basit açıklamasıyla gelişmiş ülkeler büyüsünü kaybetti. Sekülerizmi ve aklı ön plana çıkaran, din ve mitolojiyi geriye iten toplumlarda her şey öngörülebilir hale geldi. Rasyonel ve sistematik. Hiç ışıltılı değil. Fazlasıyla sıkıcı…

bilimkurgu-space-opera

Bilimkurgu literatüründe İngilizce’de “sense of wonder“dan evrilen bir kelime mevcut: Sensawunda. Yani merak duygusu. Meraklanmak istiyoruz. Mucizelere, büyüye tanık olmak istiyoruz. Distopik bir hal alan bu dünyada umut etmek istiyoruz. Şaşırmayı özlüyoruz.

Psikiyatr arkadaşım daha teknik bir açıklama getiriyor. “Dopaminerjik aktivite”yi ve hazzı öne çıkaran bir açıklama: “Bünyenin dopamin hormonu salgılamasını sağlayan önemli bir unsur şaşırmak. Ancak dünya teknolojik gelişmeler, internet, sosyal medya derken o kadar hızlandı ki, insanlar artık yetişemediğini hissediyor. Ve normal şartlarda salgıladığı hormonu salgılayamıyor. Daha normalüstü şartlar lazım. O zaman dopamin seviyesi değişiyor.”

Yani çok iddialı bir cümle olmasın ama bilimkurgu ve fantastik dünya, bir nevi uyarıcı işlevi görüyor.

bilimkurgu-patlama

Psikolog bir tanıdığım da, bu tür yayınları içimizdeki çocuğu beslemek için tercih ettiğimizi söylüyor. Elçiye zeval olmaz. Kulağa çok mu klişe geldi? Yapmayın. Oyuncakçılarda sadece çocuklara mı hediye alıyorsunuz, zorla mı sinemada çocuk filmlerine giriyorsunuz? Sadece gerçeklikten değil yetişkinlikten de kaçmak, akıl sağlığı için önemli.

Türkiye’de bilimkurgu öğeleri, kendine sadece komedi filmlerinde yer buluyor. Yine de Hollywood’un yüksek bütçeli yapımlarının, dizilerinin, hatta Japon animelerinin hatırı sayılır bir kitlesi mevcut. Ve unutmayın, seyrettiğiniz her bilimkurgunun, yakın bir gelecekte olmasa da, gerçekleşme olasılığı var. (Elimizdeki akıllı telefonların atası, Star Trek’teki tricorder mesela.) En çekici tarafı da bu. Bilimkurgu edebiyatı ilginizi çekiyorsa sizi buraya alalım.

İşte gerçekleşen bazı bilimkurgu öğeleri

Yazan: Dilge Timoçin

Fallout S.P.E.C.I.A.L. Videoları – Intelligence
Bundle of Holding'te Orta Dünya Fırsatı