Ben Orta Dünya Profesörü Değilim Ama Belki Bir Hobbitolog Olabilirim Ya da Olmayabilirim

Size ahalisine kalkıp “Hobbit aslında sadece bir çocuk kitabı değil” muhabbeti yapacak değilim, buradaki herkes Tolkien’in “masalsı” dilinin arkasındaki devasa külliyatın farkında. Ama gelin Yüzüklerin Efendisi’nin epik karanlığından sıyrılıp, çoğumuzun “huzurlu, ütopik bir tarım toplumuydu işte” deyip geçtiği Shire’ın kendi içindeki katı tatlı sosyal sınıf dinamiklerine ve elitizme bakalım. Gelin size işin arkasındaki eğlenceli, biraz da çatlak sosyolojiyi anlatayım.

1. Gandalf Mantıksız Biri mi, Yoksa Deha mı?

Düşünsenize; elinizde dev bir ejderha (Smaug) var ve amacınız onun yığdığı altınları geri almak. Ekipte kimler var? 13 tane hırslı Cüce ve bir Büyücü. Savaşçı lazım değil mi? Dev gibi insan okçular, zırhlı elf muhafızları falan… Gandalf gidip 50 yaşında, hayatında Shire’dan dışarı adım atmamış, günde 7 öğün yemek yemekten başka gayesi olmayan Bilbo Baggins’i seçiyor. Neden mi? Birincisi, ejderha Smaug hayatında hiç Hobbit kokusu almamış! Zırhlı bir insan gelse 5 kilometre öteden kokuyla kül edecek ama Hobbit’in hem kokusu yabancı hem de feet-pad’leri (ayak tabanları) sayesinde sıfır sesle yürüyor. Yani Gandalf ekibe bir tanksavar değil, kelimenin tam anlamıyla bir Rogue (Hırsız) alıyor. İkincisi ve en önemlisi: Hobbitlerin konfor düşkünlüğü. “Ne alaka?” demeyin. Altın, güç ve yüzük karşısında en kral krallar bile yozlaşırken; hayattaki tek gayesi sıcak bir çay ve güzel bir mantar yemeği olan bir canlıyı karanlıkla kandıramazsınız. Hobbitlerin “düzlüğü”, aslında Orta Dünya’nın en büyük zırhı.

2. Bilbo’nun İçindeki Sınıf Çatışması:

Baggins vs. TookBilbo’nun evine Cüceler doluşup mutfağı yağmaladığında Bilbo niye çıldırdı sanıyorsunuz? Sadece tabağı-çanağı düşündüğü için mi? Hayır. Shire’da çok sert bir “saygınlık” kastı vardır. Bilbo, Shire’ın en elit, en zengin aristokrat sülalesi olan Baggins soyundan gelir. Baggins olmak demek; asla sürpriz yapmamak, saatinde yemek yemek ve saygın olmaktır. Cüceler onunla “Bu miniğin mutfakta tabak taşımaktan başka neye faydası olur, korkağın teki” diye dalga geçtiklerinde, Bilbo’nun damarındaki öbür kan uyandı: Took kanı! Bilbo’nin anne tarafı olan Tooklar, Shire’ın en çatlak, en maceracı aristokratlarıdır. Zamanında Boğa Kükreten Took diye bir ataları var, goblin kralının kafasını sopayla uçurup tavşan deliğine sokarak savaşı kazanmış ve yanlışlıkla golf oyununu icat etmiş adamlar bunlar! Cüceler Bilbo’nun soylu gururuna basınca, içindeki o gizli Took çılgınlığı patladı ve “Ulan görün bakayım ben kimim!” diyerek yola koyuldu.

3. Pipo Otu ve Gizli Shire Ekonomisi

Shire dış dünyaya kapalı, ordusu olmayan izole bir cennet gibi görünür değil mi? Aslında öyle değil. Hobbitlerin Güney Dirhem’de yetiştirdiği meşhur Pipo Otu (Longbottom Leaf) var ya… İşte o ot, Shire’ın gizli ihraç kalemi. Shire’dan geçen gezgin Cüceler bu otu alıp dünyanın öbür ucuna taşıyor. Öyle ki, Gandalf’tan özenen Ak Saruman bile gizlice Shire’dan tırlarla (pardon, arabalarla) pipo otu getiritiyor Isengard’a! Yani kapalı kutu Hobbitlerin aslında dünyayla gizli bir ticaret ağı var.

Yani Sonuç Olarak: Ütopik Cennet mi, Muhafazakar Bir Feodalizm mi? Sonuç olarak Shire; ordusu olmayan, paranın ve gücün hırsına kapılmamış tatlı bir ütopya gibi görünse de, aslında Tolkien’in İngiliz kır hayatına duyduğu aşırı muhafazakar özlemin ve sınıfsal kast sisteminin birebir yansımasıdır. Bilbo’nun maceraya atılışı bir “kahramanın doğuşu”ndan ziyade, aristokratik bir Baggins’in cüceler karşısında zedelenen sınıf gururunu kurtarma operasyonudur. Saygınlığın “hiç beklenmedik bir şey yapmamakla” ölçüldüğü, alt sınıfın (Gamgeeler gibi) topraksız bahçıvanlar olarak elitlere hizmet ettiği bu izole darlıkta; Bilbo’nun yaptığı tek şey içindeki marjinal Took kanına teslim olmaktı. Bir dahaki sefere FRP masanızda bir Hobbit karakter oynatırken ya da okurken, onun sadece yemeği seven neşeli bir bıdık değil; arkasında böyle katı bir statüko ve soyluluk baskısı taşıyan bir paragöz bebe olduğunu unutmayın.