Maya Antik Kentinde Mozaik İşlemeli Patolli Oyun Tahtası Keşfedildi
Arkeoloji dünyası, Guatemala’nın balta girmemiş ormanlarında gizlenen antik Maya kenti Naachtun’da yapılan heyecan verici bir keşifle sarsıldı. Bölgede kazı çalışmalarını yürüten araştırmacılar, türünün ilk örneği olan ve mozaik tekniğiyle hazırlanmış antik bir masa oyunu tahtası gün yüzüne çıkardı. Bu keşif, antik Maya toplumlarının sadece mimari ve astronomi alanında değil, eğlence kültürü ve strateji oyunları konusunda da ne kadar ileri bir seviyede olduklarını bir kez daha kanıtlıyor.
Patolli: Amerika Kıtası’nın En Eski Strateji Oyunu
Keşfedilen bu oyun, Mezoamerika kültürlerinde oldukça yaygın olan ve Azteklerden çok daha eski topluluklara kadar uzanan Patolli oyunudur. Modern Kızma Birader (Ludo) oyununa benzer bir stratejiye dayanan Patolli, genellikle haç şeklinde bir yol üzerinde oynanır ve toplamda 52 haneden oluşur. Antik dönemde bu oyunun genellikle bir kumaş üzerine çizilerek veya doğrudan toprağa kazınarak oynandığı bilinmekteydi.
Oyunda zar yerine, üzerine noktalar konulmuş patol fasulyeleri kullanılmaktaydı. Oyuncular bu fasulyeleri atarak taşlarını ilerletiyor ve genellikle oyunun sonunda bir kumar unsuru olarak değerli eşyalarını ortaya koyuyorlardı. Ancak Naachtun’da bulunan bu son örnek, oyunun sadece geçici bir eğlence değil, binaların mimari tasarımının ayrılmaz bir parçası olduğunu gösteriyor.
Naachtun’da Bulunan Eşsiz Mozaik Tasarım
Naachtun antik kentinde, Petén bölgesinin kuzeyinde yapılan kazılarda bulunan bu özel tahta, zemine oyulmuş ve kırmızı mozaik karolarla süslenmiş yapısıyla dikkat çekiyor. Araştırmacılar, bu mozaik parçalarının muhtemelen kırık seramik kaplardan toplandığını belirtiyor. Yapılan analizler, bu eşsiz yapının milattan sonra 4. yüzyıl civarına ait olduğunu gösteriyor.
Oyun tahtasının bazı bölümleri zamanla tahrip olmuş olsa da, arkeologlar orijinal yapının yaklaşık 78 santimetre genişliğinde ve 110 santimetre uzunluğunda olduğunu tahmin ediyor. Toplamda 478 adet seramik mozaik parçasından oluşan bu tahta, 45 kareden meydana geliyor. Bu yapım tekniği, onu antik dünyada şimdiye kadar keşfedilmiş en benzersiz oyun tahtalarından biri kılıyor.
Maya Mimarisinde Bir Devrim: Zemin Mozaikleri
Latin American Antiquity dergisinde yayınlanan yeni bir çalışmada, araştırmacılar bu keşfin önemini şu sözlerle vurguluyor: “Maya mimarisinde zemin mozaikleri olağanüstü derecede nadirdir.” Yeşim taşı, kabuk veya turkuaz gibi malzemelerden yapılan taşınabilir mozaik eserlere sıkça rastlansa da, sömürge dönemi öncesinde Batı Yarımküre’de bu ölçekte bir zemin mozaiği örneğine daha önce rastlanmamıştı.
Bu tahtanın mozaik kullanılarak zemine inşa edilmiş olması, oyunun o dönemki toplumsal statüsüne dair de önemli ipuçları veriyor. Araştırmacılar, bu tasarımın binanın inşaat anından itibaren mimari plana dahil edildiğini düşünüyor. Kazınmış veya boyanmış geçici tahtaların aksine, mozaik yapı çok daha uzun ömürlü bir kullanım süresi ve kurumsallaşmış bir oyun kültürü vaat ediyor.
Maya Dünyasında Eğlence ve Sosyal Yaşam
Bu keşif, Maya başkenti Naachtun’un sadece bir yönetim merkezi değil, aynı zamanda canlı bir sosyal yaşamın merkezi olduğunu gösteriyor. Şehrin tasarımına doğrudan dahil edilen bu oyun alanları, o dönemdeki spor müsabakaları ve toplu eğlence faaliyetleriyle paralellikler gösteriyor. Maya halkının, binaların inşası sırasında bu tür sosyal etkileşim alanlarını önceden planlamış olması, onların toplumsal yapıya verdikleri önemi simgeliyor.
Arkeologlar, Naachtun’daki bu yapının Maya dünyasındaki diğer kamusal alanlarla olan ilişkisini araştırmaya devam ediyor. Mozaik oyun tahtasının bulunduğu alanın tam işlevi ve çevresindeki diğer mimari unsurlar netleştikçe, antik Amerika’nın bu büyüleyici uygarlığının günlük yaşamına dair daha fazla sır perdesi aralanacak.
Kaynak: Independent
