Amber Fosillerinde The Last of Us’taki Zombi Mantarlara Benzeyen Parazitler Keşfedildi
The Last of Us video oyunu ve aynı adlı HBO dizisinde, insanlar zombiye dönüşen mantar enfeksiyonlarıyla hayatta kalmaya çalışıyor. Bu kurgusal anlatılar, aslında doğadaki bazı gerçek organizmalardan ilham alıyor. Yeni bir bilimsel araştırma, bu tür mantarların dinozorlar çağında da var olduğunu ortaya koyarak gerçeğin kurgudan çok daha eski olduğunu gösteriyor.
Çin’in Yunnan Üniversitesi’nde doktora öğrencisi olan Yuhui Zhuang liderliğindeki uluslararası bir araştırma ekibi, 99 milyon yıl öncesine ait amber fosillerinde iki farklı böceğin mantar enfeksiyonu geçirdiğini keşfetti. Fosilleşmiş bir sinek ve bir karınca pupası üzerinde yapılan incelemeler sonucunda, bilim dünyasına daha önce hiç tanımlanmamış iki yeni mantar türü bulundu. Bu türlere Paleoophiocordyceps gerontoformicae ve Paleoophiocordyceps ironomyiae isimleri verildi. Bulgular, 11 Haziran tarihinde Proceedings of the Royal Society B adlı bilimsel dergide yayımlandı.
Fosiller Myanmar’dan, Keşif Süreci Özenle Yürütüldü
Amber örnekleri, Myanmar’ın kuzeyindeki bölgelerden çıkarıldı. Bu bölge, 2017 yılından bu yana yaşanan çatışmalar nedeniyle bilimsel çalışmalar için zorlu bir alan haline geldi. Ancak araştırmacılar, kullandıkları fosillerin 2017’den önce elde edildiğini ve çatışmalarla bağlantılı olmadığını belirtiyor.
Zhuang ve ekibi, fosilleri ilk olarak optik mikroskoplarla inceledi. Ardından mikro bilgisayarlı tomografi adı verilen X-ışını görüntüleme tekniğiyle böceklerin üç boyutlu yapıları detaylandırıldı. Elde edilen görüntüler, mantarların böcekler üzerindeki etkisini açıkça gösterdi.
Yeni Türler, Zombi Karınca Mantarıyla Aynı Aileye Ait
Araştırmalar sonucunda, keşfedilen iki yeni mantar türünün, Ophiocordyceps cinsine ait olduğu tespit edildi. Bu cins, davranış kontrolüyle bilinen ve zombi karınca mantarı olarak anılan mantarları da kapsıyor. Ophiocordyceps mantarları, konakçılarının sinir sistemini ele geçirerek onları yüksek yerlere yönlendiriyor. Burada mantarın üremesi için uygun sıcaklık ve ışık koşulları sağlanıyor. Enfekte olan böcek öldüğünde, mantarın meyve gövdesi başından dışarı fırlıyor ve çevreye sporlar saçılarak yeni konakçılar enfekte ediliyor.
🔸The Last of Us Yapımındaki Mantar Fikri Gerçeğe Dönüşebilir Mi?
Fosilleşmiş sinek örneği, tam da bu evrede korunmuş. Paleoophiocordyceps ironomyiae türü, sineğin başından dışarı çıkan fakat alışıldık şekilde şişkin olmayan ve pürüzlü bir meyve gövdesi üretmiş. Daha da ilginç olanı ise karınca pupasında görülen enfeksiyon. Paleoophiocordyceps gerontoformicae, pupa başından değil, metapleural bezinden dışarı çıkmış. Bu bez, karıncaların antibakteriyel salgılar ürettiği özel bir bölgedir ve bu noktadan çıkan bir mantar enfeksiyonu bugüne dek gözlemlenmemişti.
Evrimsel Tarihe Işık Tutan Nadir Keşif
Araştırma ekibi, modern Ophiocordyceps türlerinden elde edilen DNA örneklerini kullanarak bir filogenetik soy ağacı oluşturdu. Bu analizler, yeni keşfedilen türlerin bu ağaçta nereye yerleştiğini ve ne zaman evrimleştiklerini anlamayı sağladı. Bulgular, Ophiocordyceps mantarlarının erken Kretase döneminde ortaya çıktığını ve başlangıçta böcekleri, özellikle de kın kanatlıları enfekte ettiğini gösterdi. Zamanla kelebekler, güveler, arılar ve karıncalar gibi farklı türlere adapte olan bu mantarlar, evrimsel çeşitliliğini büyük oranda Kretase döneminde kazandı.
Doğanın Eski ve Karanlık Bir Yüzü
Londra Doğa Tarihi Müzesi’nin de katkı sunduğu araştırma, doğadaki bu sıra dışı parazit-mantar ilişkilerinin milyonlarca yıl öncesine dayandığını gösteriyor. Müze araştırmacılarından Edmund Jarzembowski, bu keşfin doğanın bugünkü garipliklerinin dinozorlar çağında da var olduğunu gösterdiğini ifade etti.
Bu nadir fosil bulguları, doğadaki mikroskobik canlının bile evrimsel süreçte ne denli etkileyici değişimlere neden olabileceğini gözler önüne seriyor. Parazit mantarların evrimi ve hayatta kalma stratejileri, doğanın gizemli ve karanlık yönlerinden biri olmaya devam ediyor.
