Avusturalya merkezli Cortical Labs tarafından geliştirilen CL1 adlı yeni nesil bilgisayar, dünyada bir ilki gerçekleştirerek insan nöronlarını silikon çiplerle birleştiriyor. Hem biyolojik hem dijital olan bu hibrit sistem, nörolojik hastalıkların modellenmesi ve ilaç keşfi gibi alanlarda devrim yaratabilecek potansiyele sahip. 2 Mart’ta tanıtılan ve 2025 sonunda yaygın olarak satışa sunulacak olan CL1’in fiyatı yaklaşık 35 bin dolar olarak belirlendi.
CL1: Biyolojik Zeka ile Kod Yazılabilen İlk Bilgisayar
Cortical Labs’ın tanımına göre CL1, kod yüklenebilen ilk biyolojik bilgisayar olma özelliğini taşıyor. Ayakkabı kutusu büyüklüğündeki bu sistem, yapay zeka çalışmalarında, beyin temelli hastalıkların araştırılmasında ve ilaç testlerinde kullanılmak üzere tasarlandı.
Sistemin merkezinde, insan nöronlarının gelişmesi için besleyici bir sıvı içinde yer alan silikon çip bulunuyor. Bu nöronlar, çip aracılığıyla elektriksel uyarılar alıp veriyor ve zamanla belirli davranışlar sergilemeleri için eğitiliyor. Cortical Labs, daha önce bu teknolojinin öncüsü olan DishBrain adlı sistemle Pong adlı basit bir video oyununu oynamayı başarmıştı.
Cortical Labs’ın baş bilim sorumlusu Brett Kagan’a göre sistem, yalnızca birkaç watt enerji tüketiyor ve insan nöronlarını altı aya kadar canlı tutabiliyor. Nöronların yaşaması için gerekli ortam, atık filtreleme, sıcaklık kontrolü, gaz dengesi ve dolaşımı sağlayan bir perfüzyon sistemiyle sağlanıyor.
Nörolojik Hastalıklara Çözüm Olabilir
Şirketin amacı, insan beynindeki çok çeşitli hücre tiplerini minimum sayıda hücreyle temsil edebilen bir sistem geliştirmek. Bu hedef doğrultusunda CL1 gibi araçlar, beynin bilgiyi nasıl işlediğini ve öğrendiğini anlamaya yardımcı olabilir. Özellikle klinik testlerde yüksek oranda başarısız olan nörolojik ve psikiyatrik ilaçlar için, bu sistemle yapılan testler daha anlamlı sonuçlar verebilir.
Kagan bu konuda şunları söyledi: “Nörolojik hastalıklar için geliştirilen ilaçların büyük çoğunluğu klinik denemelerde başarısız oluyor çünkü beynin çok daha karmaşık ve hassas bir yapısı var. Ancak bu sistem sayesinde bu nüansları doğrudan gözlemleyebiliyoruz.”
Sentetik Biyolojik Zeka ve Etik Tartışmalar
CL1’in insan nöronları içermesi, bazı bilim insanları arasında etik tartışmalara yol açtı. Sentetik biyolojik zeka kavramı, bilinç ve acı deneyimi gibi felsefi soruları da gündeme taşıyor. Ancak bu teknoloji insan beyni kadar karmaşık olmasa da, ilerleyen dönemlerde bu tür tartışmaların artabileceği öngörülüyor.
Murdoch Çocuk Araştırma Enstitüsü’nde kök hücre araştırmacısı olan Silvia Velasco, konuyla ilgili olarak şu değerlendirmede bulundu: “Şu an için bu kaygılar yersiz. Bu sistemin potansiyelini kullanmamak büyük bir fırsat kaybı olur. Ancak yine de bu tür modellerin yaratabileceği olası etik sorunları şimdiden değerlendirmek önemli.”
Uzaktan Erişim Seçeneğiyle Geniş Kullanım Alanı
CL1, yalnızca uygun laboratuvar koşullarında çalıştırılabiliyor. Ancak Cortical Labs, cihazı satın almayan araştırmacılar için bulut tabanlı bir uzak erişim seçeneği de sunacak. Böylece dünya genelindeki üniversiteler, araştırma laboratuvarları ve biyoteknoloji firmaları bu yeni nesil biyolojik bilgisayardan yararlanabilecek.
CL1’in bilimsel araştırmalarda, özellikle insan beynine dair karmaşık süreçleri anlamada yeni bir çağ başlatması bekleniyor. Gelişmeler yakından takip ediliyor.
Kaynak: LiveScience
