Ejderhanı Nasıl Eğitirsin dünyanın kuzeyinde bir adaya kurulmuş bir Viking köyünde geçiyor. Köy kuşaklardır bu adada yaşayıp adaya düzenli saldıran ejderhalarla savaşıyor. Şef Stoick‘in oğlu Hiccup süregelen Viking yaşam tarzına uymayan bir kişiliğe sahip. Yaraladığı bir ejderhayı öldüremeyip onunla bağ kurmaya başlaması kasabanın düzenini kökünden sarsıyor. Eğer eski filmi izlediyseniz bu özeti bilmeniz doğal, sonuçta film bir yeniden çekim. Ama benzerlik bu cümleden anlaşıldığından ötede, filmler neredeyse tıpatıp aynı.

Dreamworks Disney’in aksine serinin orijinal yaratıcı kadrosunu projenin içinde tutuyor. 2010’da çıkan filmin ortak yönetmeni ve ortak yazarı Dean DeBlois bu filmin yazarı ve yönetmeni. DeBlois orijinal filmin senaryosuna pek dokunmuyor, bir çok şaka ve dramatik sahne birebir aynı işliyor. Benzer bir sadakat yönetmenliğe de gösterilmiş. Sahnelerin önemli bir kısmı kamera açılarına kadar aynı. Serinin müziklerini yapan John Powell da müzikler için geri dönüyor. Ayrıca animasyon filmde Stoick’i seslendiren Gerard Butler bu filmde aynı karakteri canlandırıyor. Kısaca filmin kaynak materyaline benzemesi için çok ciddi bir çaba harcanmış.

Senaryo Ne Kadar Değişmiş?

Filmin en büyük sıkıntısı animasyon karşılığıyla aynı hikayeyi anlatmasına rağmen 25 dakika daha uzun olması. Aynı hikayenin etkileyiciliğinden bir şey eksilmeden daha kısa bir sürede anlatılabildiğini görmek bu filmin kaba kurgu gibi hissettirmesine sebep oluyor. Bu süre farkı anlamlı yeni sahneler eklenmesinden değil aynı sahnelerin biraz daha uzun tutulmasından kaynaklanıyor. Filmin hikayeye yaptığı bazı ufak değişiklikler olumlu yönde. Astrid’in kısa bir monolog sahnesi var, bu sahne karakterin arka planını derinleştirmeye yarıyor. Aynı şekilde Snotlout ve babası arasında da filmin temalarını yansıtan ufak bir yan hikaye var. Ayrıca DeBlois 15 yıl öncekinin aksine serinin nereye gideceğini tam olarak biliyor. Özellikle Hiccup’ın annesi hakkında yapılan bazı referanslar bu farkındalığı kullanıyor. Ama bu eklemeler filmin bu kadar uzun olmasını meşrulaştıracak kadar çok değil.

Filmin hikayesinin ve temalarının analizini yapmak mümkün. Ama hikaye eski filmle bu kadar benzer olunca son 15 yılda o film hakkında yazılmış yüzlerce yazıdan farklı bir şey söylemek mümkün değil. Orijinal film hakkındaki bir eleştirinin hikaye hakkındaki her yorumu bu film hakkında da geçerli. Senaryonun orijinal filmden ufak farkları var ama analizde anlamlı bir değişiklik yaratmıyorlar. Bu da filmin varlık amacını sorgulamaya açıyor. Eğer temalara yeni bir yorum getirmeyecekse bu film neden var? Disney yeniden çekimleri eskimiş kaynak materyalleri modernize etmeye çalışan yapımlardı. Ama bir film kaynak materyal yeterince eskimeden yeniden çekilirse bu filmde olduğu gibi senaryoyu değiştirmeye gerek kalmıyor.

Senaryonun orijinal filmden geride kaldığı bir yön açıklama miktarı. Sözde daha “çocuklara yönelik” olan animasyon film seyircinin gördüğü şeyi yorumlama becerisine daha çok güveniyor. Bu durum büyük bir problem haline gelecek kadar sık yok filmde. Yine de birden fazla sahnede orijinal filmin bir karaktere söyletmediği, seyircinin görselden anlamasını beklediği, olaylar replikle açıklanıyor. Bu seyircinin izlediği şeyi anlama yetisine karşı bir güvensizliğin emaresi.

Bilgisayar Animasyonunu Yeniden Çekmek

Disney’in yeniden çekimleri el çizimi animasyon filmlerin canlı çekim ve CGI karışımına aktarılması şeklindeydi. Ama Ejderhanı Nasıl Eğitirsin üç boyutlu bilgisayar animasyonu kullanan bir film. Bu filmin canlı çekim halinin görsel olarak orijinal filme çok benzer hissettirmesine sebep oluyor. Yine de bu Disney’in yaptığından daha mantıklı. Çünkü bilgisayar animasyonu el çiziminden çok daha hızlı eskiyor. El çizimi animasyon binlerce yıllık bir illüstrasyon geleneğinden beslenen bir sanat dalı. Üç boyutlu bilgisayar animasyonu ise son 40 yılda icat edilen bir teknoloji.

1937’de çıkan Pamuk Prenses ve Yedi Cüceler, yani ilk uzun metrajlı el çizimi animasyon film, günümüzün iki boyutlu animasyonlarından geri gibi hissettirmiyor. Oysa 1995’te çıkan Oyuncak Hikayesi, ilk uzun metrajlı bilgisayar animasyonu, dönemin teknik yetersizliği sebebiyle rahatsız edici bir görselliğe sahip. 2010’da çıkan ilk Ejderhanı Nasıl Eğitirsin filmin görselliği göze batmıyor ama günümüzün bilgisayar animasyonundan geri olduğu aşikar. Bu açıdan film bir yeniden çekim değil de remaster gibi. Filmin en önemli farkı güncellenmiş animasyon kalitesi. 

Canlı Çekim Ve Gerçek Oyuncular

Orijinal filmde yan karakterler için çok başarılı seslendirmenler getirmek mümkün. Çünkü animasyonda ergen sesi yapmak için o yaşta görünmek gerekmiyor. Film doğal olarak yan karakterler için Jonah Hill ve America Ferrera gibi çok bilinen oyuncular getirmiyor, yine de bu rollerin hepsini başarıyla dolduruyor. Gerard Butler orijinal filmde sesiyle yaptığı oyunculuğun benzerini tekrarlamayı başarıyor. Hiccup’u oynayan Mason Thames ve Astrid’i oynayan Nico Parker da öne çıkan başarılı performanslar veriyorlar. Normalde oyunculuk içinde değerlendirilmez ama ejderhaların karakter animasyonu çok başarılı. Yaptıkları en ufak hareketler bile bir kişilik ima ediyor. 

Filmin gerçek oyuncularla çekilmesi bazı sahnelere istenmeyen seviyede bir gerçekçilik katıyor. Animasyonda karakterlerin ateşten veya sert çarpmalardan zarar görmediğini kabul etmek daha kolaydır. Ejderhalar “gerçek” insanlara bol miktarda alev püskürttükten sonra o insanların kurtulduğunu kabullenmek zorlaşıyor. Bu istenmeyen bir yan etki, normalde daha gerçekçi hissettirmesi gereken canlı çekim hikaye hala kendisini bir animasyon film kadar ciddiye aldığı için inandırıcılığı düşürüyor. Ayrıca insanların ciddi zarar gördüğü algısı ejderhaların aslında kötü olmadığı temasını da zora sokuyor. İnsanları canlı canlı yaktığını izlediğimiz bir yaratıkla empati kurmak daha zor.

Bu Film Neden Çekildi

Bu filmin tekrar çekilmesinin arkasında Universal’ın yakın zamanda Ejderhanı Nasıl Eğitirsin serisi için bir tema parkı kurması var. Film büyük oranda o parka ilgiyi canlandırmak için var olan bir ürün. Her popüler yeniden çekim gibi bu film de çok ciddi bir gişe potansiyeline sahip olan bir yapım. Yine de ne kadar para kazanırsa kazansın 2 saatlik bir reklamdan öte bir şey değil. İçeriği kaliteli, çünkü çok kaliteli bir filmin birebir aynısı. Animasyon filmi izlememiş birisi bu filmi izlerse muhtemelen insanların animasyon filmi de sevmesine sebep olan özellikler sayesinde çok beğenir. Ama böyle bir filmin varlığının sinemanın geleceğiyle ilgili temsil ettiği şey çok rahatsız edici. Ejderhanı Nasıl Eğitirsin(2025) filmlerin bir sanat eseri değil bir ürün olduğu, ana akım sinemanın hiçbir sanatsal emel olmadan sadece ve sadece şirketlerin çıkarlarını korumak için yapıldığı, karanlık bir geleceğin habercisi.

Ejderhanı Nasıl Eğitirsin: Bir Film Neden Yeniden Çekilir? ilk olarak FRPNET'te yayınlandı.

Universal Canavar Filmleri Nedir?

Universal Film 1930lar ve 1940larda meşhur canavar filmleri çeken bir stüdyoydu. James Whale’ın Frankenstein filmleri ve Todd Browning’in Dracula’si gibi klasik filmlerin yanında bir çok kültleşmiş canavar filmi yaptılar. The Wolf Man gişede başarılı olmasa da zamanla kültleşen bu filmler arasında en önemlilerden biriydi. Alman Dışavurumcu sineması etkili set dizaynları ve senaryosu, kasvetli atmosferi, Lon Chaney Jr’ın oyunculuğu gibi etkenler sayesinde hem sinema tarihine hem de kurtadam mitosu tarihine geçti. Mesela kurtadamı öldürebilecek tek şeyin gümüş olduğu efsanesi kurtadamların Avrupa veya amerikan yerlisi folklorundaki temellerinden değil Curt Siodmak’in film için yazdığı senaryodan kaynaklanıyor. 

Universal canavar filmleri 1930lu yıllarda yaratıcılığının zirvesini yaşadı. 1940larda ise filmlerinin popülerliğini arttırmak için daha önce kendi filmiyle popüler olmuş karakterleri buluşturup aynı filmde işlemeye başladılar. Bu dönemdeki Universal filmleri modern sinematik evren mantığının temelini oluşturuyordu. Zaman içinde bu canavar filmlerinden uzaklaşan Universal ara sıra bu tarz filmlere dönmeyi denese de hiçbir denemesi eski filmlerin popülerliğini bir daha yakalayamamıştı. Universal 2010larda Marvel Sinematik Evreni’nin başarısını görünce eski canavarlarından yeni bir evren başlatmaya karar verdi. Ama bu evrenin ilk filmi olan Mumya(2017) başarısız olduktan sonra bu planlarını hızla terk ettiler. Yeni fikirleri bir evrene bağlı olmayan tekil filmlerle eski karakterlerini modernize etmekti. Bu denemenin ilk örneği olan ve Leigh Whannell’in yönettiği The Invisible Man hem seyirciden hem de eleştirmenlerden olumlu yorumlar alınca Whannell kendisini zaten prodüksiyon sürecinde olan ama yönetmenin ve başrolün ayrıldığı Wolfman filminin başında buldu. 

Leigh Whannell modern korku sinemasının önemli figürlerinden birisi. En sevilen korku filmi serilerinden birini başlatan Saw(2004) filminin senaristi ve başrollerinden biri olan Whannell serinin ikinci ve üçüncü filmlerinin de senaryosunu yazdı. Daha sonra, Saw’un da yönetmeni olan, arkadaşı James Wan’ın yönettiği Insidious serisinin senaryolarını yazmaya başladı ve serinin üçüncü filmiyle birlikte senaristlikten yönetmenliğe geçiş yaptı. James Wan’la yaptığı işlerden biraz uzaklaştıktan sonra 2018’de Upgrade isimli bilimkurgu-aksiyon filmini ve 2020’de  The Invisible Man yeniden çekimini yazıp yönetti. The Invisible Man ciddi bir başarı kazanınca Derek Cianfrance’ın bıraktığı Wolf Man filmi Whannell’e kaldı.

Kurtadamlar

Yeni Wolf Man Nasıl Olmuş?

Whannell’in Wolf Man’i 1941 yapımı The Wolf Man’in veya başka bir eski kurtadam filminin yeniden çekimi olmaya çalışmıyor. Filmin geçtiği ülke ve bütün hikaye farklı. Hatta kurtadamlık kuralları bile farklı. 1941 yapımı film kurtadam konseptinin temeline Avrupa folklorundaki kurtadam efsanelerini alırken Whannell kendi kurtadamını Amerika yerlilerinin efsanelerine dayandırıyor. Bu durum bildiğimiz bir çok kurtadam klişesinden yoksun bir film ortaya çıkarıyor. Kurtadamın dönüşümü aya bağlı değil, bir defa dönüşen karakter hep kurt olarak kalıyor. Gümüş sayesinde öldürülme gibi diğer klişelerin de hiç bahsi geçmiyor. Whannell orijinal bir eser ortaya koyuyor, eski filmden ödünç aldığı şeyler sadece tematik düzeyde kalıyor.

Wolf Man ana karakterimiz Blake’in(Cristopher Abbott) çocukluğunda başlıyor. Aşırı korumacı babasıyla ilişkisine odaklanıp filmin kalanını hazırlayan bir prologdan sonra 30 yıl sonraya atlıyoruz. Blake artık evli ve kendi çocuğu var. Blake babasının öldüğü haberini alınca karısı Charlotte (Julia Garner) ve kızı Ginger (Matilda Firth) ile çocukken ödünü kopartan eve doğru yola çıkıyor. Ama o evin etrafında dolanan bir yaratık bu seyahati üçü için de bir kabusa çevirecektir.

Filmin hikayesinin büyük kısmı yalnızca bir gün içinde geçiyor. Bu kısa süre karakter gelişimine ciddi bir zarar veriyor. Benzer bir hikayeyi daha uzun süreye yayan filmler karakterlerin psikolojisini anlatmakta daha başarılıdır. Daha kısa sürede geçen filmler ise odağına karakterleri değil temaları veya anlık tehlikeyi alır. Bu film kısa zamanda geçmesine rağmen odağı yaratığın yarattığı tehlikeden çok ana karakterinin psikolojisinde.

Filmin Senaryo Problemleri

Çoğu korku filmi insanların gerçek dünyadaki korkularının soyut metaforlarla anlatılmış halidir. Kurtadam öyküleri genelde kurtadamlığı  insanın içinde yatan hayvanın bir dışavurumu olarak işler. Kurtadam olmak bir nevi insanın vahşi doğasına dönmesi ve uygarlığın bütün kazanımlarını reddetmesidir. Bu tema Wolf Man’in ufak bir parçası. Filmin ana teması aşırı korumacı ebeveynlerin çocukları üzerinde bıraktığı etki. Bunu biliyoruz çünkü bir sahnede ana karakter açık açık söylüyor. Alegori seyircinin anlaması gereken bir şeydir. Bir hikayenin neyin alegorisi olduğunu kendi içinde açıklaması senaristin seyircinin zekasına güvenmediği anlamına geliyor. İyi bir hikaye metaforlarını sözle açıklamaz, seyircinin bu metaforları kendi başına anladığını düşünmesini sağlar.

Filmin genel tematik derinliği oldukça zayıf. Temalar karakterlerin diyaloglarla söylediği noktada kalıyor. Filmin olay örgüsü bu fikirleri derinleştirmeye hizmet etmiyor. İlk yarım saatinde ana temasını derinlemesine işleyecekmiş gibi duran film bir noktadan sonra temalarını işlemeyi bırakıp saf bir yaratık filmine dönüşüyor. Bu arada kalmışlık yüzünden ne eğlenceli bir yaratık filmi olabiliyor ne de seyirciyi düşündürecek derin bir anlatı sunabiliyor.

Filmin diyalogları da zayıf yönlerinden biri, diyaloglar bir senaryo taslağı gibi hissettiriyor. Her sözün vermek istediği bilgi ve fikir çok net. Ama bunların hepsini doğrudan veriyor. Seyirciye açıklama yapılan sahnelerde bu repliklerin açıklama amacıyla konulduğu hissediliyor. Karakterlerin kişiliği yok, diyaloglar yeterince o karaktere ait hissettirmiyor. İyi bir senaryoda bir karakterin repliğini başka karakter söyleyince o replik işlemez. Buradaki replikleri herhangi biri söyleyebilirmiş gibi hissediliyor.

Filmin Görselliği

Wolf Man senaryo bazında zayıf kalıyor ama Whannell’in yönetmenliğinde bazı oldukça ilginç görsel ve işitsel tercihler var. Filmde kurtadamın perspektifinden çekilen sahneler var ve bunlar bambaşka bir estetiğe sahip. Aynı şekilde bu sahnelerin ses dizaynı da oldukça sıradışı. Kurtadamın insanlıktan uzaklığı ve duyma yetisinin ne kadar güçlü olduğu ses dizaynı üzerinden anlatılıyor. Kurt algısı ve insanlarn algısı arasındaki yumuşak geçişler de oldukça iyi şekilde uygulanmış.

Bir karakterin gerçekliği algılayış biçimini dış dünyaya yansıtma fikri sinemada Alman dışavurumculuğu ile başlar. 1920lerde Almanya’da yapılan yaratıcı set dizyanı örnekleri Hitler iktidara geldikten sonra Amerika’ya kaçan sinemacılar sayesinde Amerika’yı da etkilemeye başladı. Bu kaçan sinemacılardan bir tanesi de 1941 yapımı The Wolf Man’in senaristi Curt Siodmak’tı. Orijinal filmdeki dışavurumculuk etkisi senaryoda, set dizaynlarında ve sinematografide görülüyordu. Whannell’in filmi ise benzer bir etkiye çok farklı bir yöntemle, görsel efektlerle ve sesle, ulaşıyor.

Yönetmenlik ve kurgudaki bazı acemilikler film aceleyle çekilmiş gibi hissettiriyor. Bir heyecan uyandırması gereken birçok sahne istenen etkiyi uyandırmayı başaramıyor. Filmin en vurucu anları olması gereken aksiyon sahneleri akılda kalıcı olamıyor. Filmin bu anlamda en dikkate değer yönü body horror filmlerine benzeyen makyajı. Türün klasiği kabul edilen The Fly gibi filmleri hatırlatan dönüşüm sekansları çok iyi çekilmiş. Ama bu efektler arkasında güçlü bir karakterizasyon veya metafor olmayınca anlık bir rahatsızlıktan öteye geçemiyor.

Wolf Man taslak gibi hissettiren senaryosu yüzünden başarısız olan bir film. Yaratıcı canavar dizaynı ve güzel görsel tercihler tempo sıkıntısı, karakterizasyon eksikliği, tematik sığlık gibi senaryodan kaynaklanan problemleri unutturmaya yetmiyor. Film son tahlilde ciddi canavar filmi hayranları harici birine hitap etmiyor. Ama gelecekte Whannell’in görsel yaratıcılığını daha iyi bir senaryoyla birleştirebileceği filmlere dair umut veriyor.

Wolf Man İncelemesi – İnsan İnsanın Kurdudur ilk olarak FRPNET'te yayınlandı.

Murnau’nun Noseratu’su

Vampir kavramı balkan folklorunda kökleri bulunan bir mit. Modern halini alması ise Bram Stoker’ın 1897’de yazdığı Drakula adlı romanıyla oldu. Sessiz dönemden beri sinema kendine konu ararken genelde edebiyata başvuruyordu. Alman yönetmen F. W. Murnau da hikayeyi üzerinde değişiklikler yaparak uyarladı ve ortaya bir başyapıt çıkardı. Alman Dışavurumculuğunun önemli eserlerinden biri olan film abartılı ışıklandırmaları, açıları ve setleriyle korkunç bir atmosfer yaratıyordu. Max Schreck’in oynadığı vampir Kont Orlok ise sinema tarihinin en ikonik vampirlerinden biri haline gelmişti. Film korku sinemasında bir dönüm noktasıydı ve kendinden sonra gelen yapımları ciddi miktarda etkileyecekti.

Murnau ortaya bir başyapıt çıkarmıştı ama bir problem vardı, kitabın telif haklarını almamıştı. Murnau kitaptaki bütün karakter adlarını değiştirmişti, bazı sahneleri çıkarmış ve kitapta olmayan ciddi eklemeler yapmıştı ama yine de Dracula’dan ciddi bir esinlenme olduğu şüphesizdi. Stoker 1912 yılında hayatını kaybetmişti ama eşi Florence Stoker hayattaydı. Florence filmin yapım şirketine bir telif davası açtı. Davanın sonucunda filmin var olan her kopyasının yok edilmesi kararı çıktı. Ama film bir çok ülkede gösterilmişti ve sonuçta film yok edilemedi.

Nosferatu bunca zorluktan kurtulduktan sonra yavaş yavaş bir efsaneye dönüştü. Sessiz dönemin en önemli yönetmenleri arasında kabul edilen Murnau’nun ilk ciddi başarısıydı. Film de korku sinemasının temel eserlerinden biri kabul ediliyor. Vampirlerin günışığıyla öleceği konsepti gibi herkesin bildiği bazı fikirleri bu film ortaya attı. Nosferatu bugün bile korku severler arasında kült klasik olarak izlenen bir film. Aradan geçen bir asra rağmen çoğu sahnesi etkisini koruyor.

Murnau Sonrası Nosferatu

Murnau’nun filminin etkisi filmin hala izlenmesinin ötesinde bir etki. Çünkü o film sadece korku severleri değil gelecek yönetmenleri de etkiledi. Öyle ki Alman yönetmen Werner Herzog 70li yıllarda bir Drakula uyarlaması çekmeye karar verdiğinde filminin adı Drakula değil Nosferatu olacaktı. Herzog Stoker’ın romanından çok Murnau’nun filmine sadık kalmayı seçiyordu. Ama hikayenin sonu ve vampirin kişiliği de dahil olmak üzere bazı kritik sahneleri değiştiriyordu. Bu tercih filmi modernize etmeye yarıyordu. Herzog’un Nosferatu’su ve orada Klaus Kinski’nin oynadığı Drakula hala vampir filmleri arasında önemli bir yere sahip.

Murnau’nun Nosferatu’sunda vampir Kont Orlok‘u oynayan Max Schreck korku sinemasının en ikonik görsellerinden biri oldu. Sünger Bob gibi korkuyla uzaktan yakından alakası olmayan yapımlar bile Schreck’in görüntüsünü kullandı. Schreck rolünde öyle inandırıcıydı ki insanlar onun gerçekte de bir vampir olmadığına inanmakta zorlanıyordu. Bu inanç bir filmin konusu bile oldu. Shadow Of The Vampire isimli 2000 yapımı film Nosferatu‘nun çekim sürecini anlatıyordu. Ve filmin konsepti Schreck’in gerçekten bir vampir olmasıydı. Murnau‘nun Nosferatu‘su bir asırdır yeniden çekimlere ve filmin çekimi hakkında filmlere ilham veriyor. Bu zincirin en yeni halkası da Eggers’in Nosferatu‘su. 

Robert Eggers’in Kariyeri

Nosferatu Robert Eggers‘in önceki filmlerinden izler taşıyan bir film. Bu yüzden yeni Nosferatu’ya geçmeden önce Eggers’in kariyerinden de biraz bahsetmek gerekir. Kendisi son 10 yılın en iyi çıkış yapan yönetmenlerinden biri. İlk filmi The Witch‘le korku sinemasına yeni bir soluk getiren Eggers daha ilk filminden sinema dilinde büyük bir ustalık gösteriyordu. İkinci filmi The Lighthouse ise insan psikolojisinden kaynaklanan bir korkudan besleniyordu, drama da korku kadar ön plandaydı. Üçüncü filmi The Northman‘de Eggers korku sinemasından tamamen uzaklaştı ama bunu ilk iki filminin dertlerini taşıyan bir tarihi drama ile yaptı. Nosferatu kendisinin dördüncü filmi ve orijinal hikayesi kendisine ait olmayan ilk filmi.

Eggers’in şimdiye kadar çektiği tüm filmler dönem filmiydi. The Witch‘te 17. yy amerikası, Lighthouse‘ta 19. yy sonlarında bir deniz feneri, The Northman‘de 10. yy iskandinavyası döneme sadık ve inandırıcı şekilde resmedilmişti. Eggers bir yandan bu dönemlere sadık kalırken bir yandan da hikayelerini modern bir perspektiften anlatmayı başarıyordu. İşlediği temel dertler ise yalnız kalan insanların psikolojileri, insanların din (veya doğaüstü) kavramlarıyla ilişkileri ve doğa karşısında çaresiz kalıp küçük hisseden insanlar şeklinde özetlenebilir.

Yeni Nosferatu Nasıl Olmuş?

Eggers sinemasıyla ilgili önceki paragraflarda geçen bütün özellikler Nosferatu’da rahatça görülebiliyor. Film aynı Murnau’nun Nosferatu’su gibi 19. yüzyıl Almanya’sında geçiyor. 1838 yılındaki tarihi dokunun setler ve kostümlerle veriliş şekli yönetmenin önceki filmleri kadar güçlü. Film ayrıca Eggers’in ilk filmi The Witch‘ten sonra paranormal korkuya dönüşünü simgeliyor. Saf korku filmlerine verdiği iki filmlik ara Eggers’in korku sinemasına dair reflekslerini köreltmemiş. Film anlık bir ürkütme yerine atmosferin verdiği rahatsız ediciliği tercih ediyor. Ama bu jumpscare gibi anlık ürkütme yöntemlerinden tamamen yoksun olduğu anlamına da gelmiyor.

Eggers’in filmlerindeki ana temalardan biri hep doğanın gücü karşısında aciz kalan sıradan insanlar olmuştur. Burada insanlar doğa karşısında değil doğaüstü güçler karşısında çaresiz kalıyor. Ama o acizlik hissi aynı şekilde devam ediyor. Eggers’in yönetmenliğinin güçlü yönlerinden biri bu acizliği kamera açılarına da yansıtmasıdır. İnsan figürünün küçücük kaldığı uzaktan çekimlerle insanın etrafındakilere kıyasla ne kadar küçük ve güçsüz olduğunu anlatır. Nosferatu bu tercihe izin verecek kadar açık arsalarda geçmiyor ama açık alanlardaki az sayıda sahnede yine böyle çekimler görmek mümkün. Eggers’in yönetmenlik anlamında en iyi yaptığı şey tam kararında karanlık bir görsellik yaratmak. Karanlık her sahnede hissediliyor ama olanları görmek imkansız değil. Eggers ışığı eksik bir film değil karanlık bir film çekmeyi başarmış.

Filmdeki ana karakterlerimiz pozitivist düşüncenin hakim olduğu bir Almanya’da yaşayan sıradan insanlar. Bu pozitivist fikirlerin unutturduğu vampir gerçekliğini kabul etmekte zorlanıyorlar. Modern toplumun insanlara eski geleneklerini unutturduğu filmde doğrudan Orlok tarafından söyleniyor. Pozitivist düşünceye inanan karakterlerin karşısına da okült fikirlere inanan Prof. Albin Eberhart Von Franz (Willem Dafoe) çıkıyor. Film modern toplum reddetse bile bilim ile açıklanamayacak şeylerin var olduğunu savunuyor. Ama doğaüstü güç fikri benzer temalar işleyen diğer Eggers filmlerindeki kadar iyi işlemiyor. Öbür filmlerinde karakterler bu paranormalin varlığına inanır. Bizim gördüğümüz şey geçmişin materyal gerçekliğinin objektif bir yansıması değil o yılda yaşayan bir insanın psikolojik gerçekliğinin ve inançlarının gerçek gibi sunulmasıdır. Bu filmde bir yan karakter hariç bütün karakterlerin bir vampir görene kadar vampirlere inanmaması psikolojik gerçeklikten doğan derinliği ortadan kaldırıp hikayeyi daha realist hale getiriyor. Korku filmlerinde psikolojik gerçeklik materyal gerçeklikten önemlidir, Nosferatu’da rüya sahneleri haricinde filmin gerçekliği fazla somut hissettiriyor.

Nosferatu Ve Cinsellik

Vampir mitolojisi tarihi boyunca cinsellikle iç içe olmuştur. Stoker’ın Drakula‘sından başlayarak neredeyse her vampir öyküsünde cinselliğin ana unsurlardan biri olduğunu görebiliriz. Orjinal Nosferatu da cinsellik üzerine bir şeyler söylüyordu ama Eggers bu konsepti daha açık gösteriyor. 

Filmin ana meselelerinden birisi Ellen’ın 19. yüzyılın katı ahlak anlayışı sebebiyle bastırılmış cinselliği. Ellen’ı ana karakter haline getirmesi de bu eleştiriyi güçlendirmeye yarıyor. Erkek karakterlerde olmayan psikolojik derinliğin Ellen’da(Lily Rose Depp) olması bu temayı güçlendirmek için yapılmış bir ekleme. Ama Eggers senaryonun ana hatlarını değiştirmiyor. 100 yıl önce yazılan final sahnesi hikayenin Eggers’in feminist yorumuyla derinleşen gidişatıyla çelişiyor. Film Eggers’in benzer temaları işlediği ve kendi orijinal hikayesi olan The Witch‘in aksine cinselliğini özgürce yaşamak isteyen kadın karakterinin cinselliğini olumsuz bir özellik olarak resmediyor ve bunu finalde onu kurban etme sebebi olarak kullanıyor. Eggers Viktoriyen dönemin muhafazakar toplumundaki katı ahlakçılığı eleştirmek istese de uyarladığı senaryo eleştirdiği ahlak anlayışının bir ürünü. Eggers’in senaryonun ana hatlarına sadık kalması filmin finalini feminist açıdan problematik hale getiriyor.

Filmde Kont Orlok‘un(Bill Skarsgård) etkisine kapılan tek karakter Ellen değil. Kocası Thomas(Nicholas Hoult) da işinde terfi almak için Kont Orlok’un şatosuna gidiyor. Aynı şekilde Thomas’ın patronu Knock(Simon McBurney) da güç arzusuyla Kont Orlok’a çekiliyor. Ve finalde o da bu arzuları sebebiyle cezalandırılıyor. Ama Ellen ve Knock’u günahları yüzünden cezalandıran film Thomas’ın da benzer günahlar işlediğini görmezden geliyor. Ellen’ı şehveti Knock’u ise kibri yüzünden canlandıran hikaye Thomas’ın açgözlülüğünü cezalandırmaya değer bir günah görmüyor.

Film Eskilere Benziyor Mu?

Filmin Murnau‘nun Nosferatu‘suna hayranlığı öyküde de görsellikte de hissediliyor. Hikayenin ana hatları aynı kalsa da Eggers Murnau’nun filmini birebir çekmiyor. Eski filmde olan ama Eggers’in filminde eksik sahneler kadar Eggers’in eklediği sahneler de var. Murnau’nun ikonik görsel imgelerini bu filmde de görmek mümkün. Ama Eggers’in tek beslendiği kaynak Nosferatu değil, görsellik Bram Stoker’ın kitabındaki betimlemelere de uygun. Eggers’in dokunuşu da Stoker ve Murnau’nun kalıntıları da hissediliyor filmde.

Film genelde vampiri Kont Orlok’u göstermemeyi tercih ediyor. Orlok’un göründüğü sahnelerin çoğunda da onu iyi aydınlatılmış mekanlarda değil loş ışıkta gölgeler içinde gösteriyor. Filmin Kont Orlok’u az gösterme tercihi onun görünüşüne alışmamızı önlüyor. Seyirci bir şeyi düzenli olarak gördükçe o şeyi görmeye alışır, görsel etkisini yitirir. Film Orlok’un göründüğü her sahneden sonra görünmediği uzun boşluklar bırakıyor. Bu sayede ilk göründüğündeki ürkütücü etkiyi muhafaza etmeyi başarıyor. Bill Skarsgård‘ın derinden gelen, orta avrupa aksanlı, kalın konuşma sesi ve belirgin nefes alıp verişleri de karakterin görsel dizaynına bir kişilik katıyor.

Filmin ana karakteri ne bu evrenin Van Helisng’i Prof. Albin Eberhart Von Franz, ne filmin ismini belirleyen vampir Kont Orlok ne de bu evrenin Jonathan Harker’ı Thomas Hutter. Filmin en çok zaman ayırdığı, geçmişini en detaylı bildiğimiz, karakter Ellen Hutter. Eggers daha önce defalarca anlatılmış bir öyküyü daha önce yeterince odaklanılmamış bir karakteri derinleştirerek anlatıyor. Ellen karakterinin bu kadar iyi işlemesindeki en önemli faktörlerden biri şüphesiz Lily-Rose Depp. Duygusal anlarda karakterin sorgulamalarını ve derinliğini vermeyi başarırken Orlok’un etkisi altına girdiği anlarda ise Exorcist ve Ringu gibi korku filmlerinden esintiler sunan bir performansa geçiş yapıyor.

Nosferatu da diğer Eggers filmleri gibi geçtiği dönemin havasını hissettirmek için eski bir İngilizce kullanıyor. Ama Almanya’da geçen filmde karakterlerin İngilizce konuşması seyirciyi filmden koparıyor. Romanya’da geçen sahnelerde yerel halkın sadece Romence konuşması da bu tutarsızlığa dikkat çekiyor. İnsanların ana dillerinde konuştuğu bir evrendeysek neden Almanya’da herkes o dönemin İngilizcesini konuşuyor? Hollywood filmlerinin seyirci anlasın diye yaptığı tercihler genelde göze batmıyor. Ama Nosferatu çoğu filmin aksine insanların başka dilde konuştuğu sahneler koyarak kullanılan dile dikkat çekiyor.

Sonuç

Peki korku sinemasının gözde genç yeteneklerinden birinin türün en büyük klasiklerinden birini yeniden yorumladığı bu film nasıl olmuş? Filmin en güçlü yönü karanlık ve atmosferik sinematografisi. Willem Dafoe, Lily-Rose Depp, Bill Skarsgård ve Nicholas Hoult gibi isimlerin oyunculukları gerçekten başarılı. Bir korku filminde en önemli şey atmosferi kurmaktır ve film bunu yapabiliyor. En büyük sıkıntısı filmin ana olay örgüsünün 100 yıllık olması. Film üzerinde derin tematik analizler yapmaya çalışınca filmin olay örgüsü bu analizleri taşıyamıyor. Nosferatu her korku severin sinemada deneyimlemesi gereken bir yapım. Aynı zamanda korku filmi sevmeyenlere de hitap edebilecek klasik bir hikayeyi yeniden anlatmakta başarılı. Ama sunduğu derin duran problemler aslında oldukça sığ.

Nosferatu: Yeni Bir Dehşet Senfonisi ilk olarak FRPNET'te yayınlandı.

İşte 2023 çıkışlı Fransız yetişkin animasyon filmi Mars Express bu sorunu animasyon olması sayesinde çözüyor. Çünkü animasyon olarak bir dünya yaratmak için gereken bütçe gerçek insanların yanında sırıtmayacak CGI bir dünya yaratmak için gereken bütçeden çok daha düşük.

Filmin Konusu

Film 23. yüzyılda geçiyor ve robotlarla insanların beraber yaşadığı bir dünyayı anlatıyor. Robotların insanlara başkaldırmasını engelleyen kısıtlamaları var, hizmet etmek zorundalar. Ana karakterlerimiz Mars’ta çalışan bir özel dedektif, Aline Ruby ve onun Android ortağı Carlos Rivera. Bu ikili bir üniversite öğrencisinin kayboluşunu soruşturmaya başlar. Bu soruşturma onları şehrin karanlık yönüne sürükleyecek ve bazı sırları açığa çıkaracaktır.

Mars Express’in Gelecek Tasviri

Filmin yarattığı bilimkurgu dünyası ve bu dünyayı izleyiciye tanıtma şekli gerçekten başarılı. Kullanılan bir çok futuristik cihaz var ama bunların ne işe yaradığı genelde diyalogla söylenmiyor. Görsel anlatım cihazın ne işe yaradığını ve nasıl kullanılacağını seyirciye aktarmayı başarıyor. Ayrıca kullanılan cihazlar makul bir teknolojik gelişim gibi hissettiriyor. Yani bugün kullandığımız cihazların doğal evrimleri gibiler. Bu durum da cihazları anlamayı kolaylaştırıyor. Filmin şehir dizaynı da tanıdık ama fütüristik hissettiriyor. Yani bize sunduğu gelecek tasviri oldukça inandırıcı.

Çoğu bilimkurgu eseri gibi Mars Express de odağını bilimsel gelişmelerden çok felsefi sorgulamalara veriyor. Filmin en büyük felsefi sorgulaması ise yapay zeka hakkında. Yönetmen Jéremié Pérrin robotların bilinci ve özgür iradesi hakkında bazı sorulara cevap arıyor. Filmin hikayesi de bu sorgulamayı destekliyor, insanlar ve robotlar arasındaki benzerlikler ve farklar sık sık vurgulanıyor. Hikayede en çok odaklanılan robot iki ana karakterden biri olan Carlos. Kendisi 5 yıl önce hayatını kaybetmiş bir insanın robot kopyası. Eski anılarını ve kişiliğini korumasına rağmen robot kısıtlamalarına tabi. Genetiği teknolojiyle geliştirilen insanlar da hikayede önemli bir yere sahip. Film insanın ne kadar insan robotun ne kadar robot olduğuna dair ilginç gri alanlar yaratıp bunlar üzerine kafa yoruyor.

Mars Express Ve Eski Bilimkurgu Filmleri

Mars Express’e bilimkurgu sinemasının klasiklerinin büyük bir etkisi var. Ghost In The Shell, Robocop, Terminator 2, 2001 A Space Odyssey gibi klasiklerle ortak temalar ve benzer sahneler var. Périn yapay zeka ve insan-makine ilişkisi gibi temaları işleyen çoğu filmden etkileniyor. Bu etkileri filmdeki göndermelerden de görmek mümkün. Mars Express’in söylediği şeyler bu eski klasiklerin söylediği şeylerden çok farklı değil. Ama film bu mesajları harmanlayıp kendi mesajını yaratmayı başarıyor. Eski filmlere yapılan göndermeler Mars Express’in kimliğinin önüne geçmiyor.

Çoğu bilimkurgu hikayesi gelecek kadar günümüz hakkında da fikirlere sahiptir. Geleceği kullanarak günümüz hakkında bir hikaye anlatmak özellikle distopyalarda sıkça kullanılan bir konsept. Mars Express’in hikayesi net şekilde gelecek hakkında ama senaryo günümüz dünyasıyla bağını tamamen kaybetmiyor. Yapay zeka sorgulaması gelecekle ilgili bir sorgulama. Ama robotların toplumdaki yeri teması son yıllarda yükselen mülteci kriziyle paralel okunmaya müsait. Filmin finalindeki çözüm günümüz metaforu üzerinden değil bilimkurgu gelecek üzerinden düşünüldüğünde başarılı. Ama günümüz sorunlarına bir çözüm olarak düşünüldüğünde sıkıntılı bir yere çıkıyor. Bu da filmin önem verdiği şeyin günümüzden çok gelecek olmasından kaynaklı. Ve bir bilimkurgu filminin günümüzden çok gelecek hakkında fikirleri olması olumlu bir özellik. Yine de günümüze paralellik çeken az sayıda sahne olmasa filmin yüzünü geleceğe çevirdiği daha net olabilirdi.

Mars Express’in Görselliği

Filmin el çizimi animasyonu çok başarılı. Sanat dizaynında bir miktar anime etkisi görülse de asıl etkilenilen şey Métal Hurlant dergisine bilimkurgu çizgi romanları yapan Fransız çizerler. Moebius ve Enki Bilal gibi çizerlerin gelecek tasvirleri net şekilde Mars Express’in görsel olarak ilham aldığı kaynaklardan biri. Bu detaylı görsel stilin çok benzerini hareket halinde görmek etkileyici bir görsel deneyim yaratıyor. Filmin detaylara gösterdiği özen de takdire şayan. Sahne içinde yaşanan hiçbir küçük olay unutulmuyor. Hızla geçen ufak detaylar ileriki sahnelerde de devam ediyor. Bu filmi dikkatle izleyen seyircinin filmden daha çok zevk almasını sağlıyor.

Mars Express yaratıcı dünya dizaynı ve akıcı animasyonuyla zevkli bir izleme deneyimi yaratıyor. Bu deneyimi destekleyen şey ise bilimin topluma etkisi üzerine felsefi sorgulamalar yapan hikayesi. Hikaye ve stil dengesini çok iyi kuran film hem yüzeysel olarak zevkli bir izleme deneyimi yaratıyor hem de bittikten sonra üzerine düşündürecek fikirler sunuyor. Bilimkurgu türünü ve dedektiflik hikayelerini sevenler bu filmi de çok sevecektir.

Mars Express İncelemesi – Bir Yapay Zeka Öyküsü ilk olarak FRPNET'te yayınlandı.

Hikaye ana akım çizgi romanların anlattığı hikayelerden yıllar sonra, distopik bir New York’ta, geçiyor. Şehir Saltanat adı verilen bir rejim tarafından demir yumrukla yönetilmekte. Artık yaşlanmaya başlamış olan Peter Parker hayatına Spider-Man olmadan devam etmekte. Hikaye Peter’ı süper kahramanlığı bırakmaya iten travmalara ve geri dönmesine sebep olacak olaylara odaklanıyor. Bu ana fikri de yan karakterlerle zenginleştiriyor ve bize Spider-Man dünyasından tanıdığımız karakterlerin gelecekteki hallerini gösteriyor. 

Hikaye Marvel evreninde geçiyor gibi değil de Spider-Man evreninde geçiyor gibi hissettiriyor. Bilinen Marvel süper kahramanlarının neredeyse hepsi New-York’ludur, bu kitapta ise Spider-Man dünyasından olmayan kimsenin bahsi geçmiyor. Bu durum kitabın Marvel evreni ile alakalı çok şey bilmeyenlere de hitap edebilmesini sağlıyor ama evren hakkında çok şey bilenlerin aklında soru işaretleri oluşturuyor.

Frank Miller Esintileri

Kitap her yönden Miller’ın izinden gidiyor. Andrews’ün kullandığı anlatım dili Miller’ın eski dedektif romanlarından esinlenerek oluşturduğu üsluba benziyor. Hikayede kullanılan konseptlerin hatırı sayılır bir kısmı Miller’ın Kara Şövalye Dönüyor’unu hatırlatıyor. Andrews’ün karakterleri ve aksiyonu çizerken kullandığı stilde de Miller esintileri görülüyor. Ama Andrews’ün çizimleri Miller’ınkiler kadar göze hitap etmiyor. Bunda Andrews’ün özellikle arka planları çizerken kullandığı dijital yöntemlerin payı büyük. Dijital çizim kitabın yayınlandığı 2007’den bu yana ciddi bir mesafe kat etti. O dönemin dijital çizimlerini bugün okumak gözü rahatsız ediyor.

Hikayenin Kara Şövalye Dönüyor’a bu kadar yakın olması aslında en zayıf yönü. Çünkü Andrews çok iyi bir hikayeyi o hikayeye uygun olmayan bir karakter üzerinden anlatmaya çalışıyor. Spider-Man ve Batman arasındaki ciddi farklar Batman için yazılan hikayenin burada işlememesine sebep oluyor. Andrews iki karakter arasındaki kişilik farklarından bihaber değil. Ama hikayeyi bunlara uyacak şekilde değiştirmek yerine Peter Parker’ı Batman’e benzeyecek şekilde değiştirmeyi seçiyor.  Bu da karakterin önceki 45 yılda yazılmış tüm hikayelerine ters düşen bir kişiliğe bürünmesine sebep oluyor.

Batman’in birden fazla kişiliği olması karakterin temel bir özelliğidir. Ama Spider-Man’in maskesi sadece bir maskeden ibarettir. Kişiliği maskeyi takınca değişir, ama bu bambaşka bir insan olmasından değil maske sayesinde gelen özgüvenden dolayıdır. Bu kitap Spider-Man’in maskesine Batman’in maskesiymiş gibi davranıyor. Her süper kahraman halka ilham kaynağı olur. Fakat Batman’in çocuklara suçla savaşmak için ilham kaynağı olması geçmişte çocukları Robin olarak yanına almasından dolayı iyi bir fikir. Spider-Man’in böyle bir geçmişi olmadığı için bu tarz sahneler başka bir karaktere ait hissettiriyor.

Distopya Ve Mesaj Kaygısı

Hem Miller hem Andrews hikayelerinde bir mesaj kaygısı güdüyor. Genel olarak her distopya dönemiyle ilgili bir mesaj kaygısına sahiptir. Çünkü distopyalar gelecekte olabilecek şeyleri değil yazıldığı yılda gördüğü sıkıntıları eleştirir. Miller 80ler Amerikasının yozlaşmasından ve artan suç oranlarından şikayetçi, Kara Şövalye Dönüyor’da bunları eleştiriyor. Andrews ise 11 Eylül sonrası Amerika’nın otoriterleşmesinden rahatsız, bu yüzden insanları koruduğunu iddia ederken özgürlüklerini elinden alan baskıcı bir polis devleti tasvir ediyor. Ama Andrews’ün konuyla ilgili fikirleri kitabın hikayesiyle çelişiyor.

Hikayenin ikinci sayısında J. Jonah Jameson Andrews’ün politik fikirlerini içeren bir konuşma yapıyor. Bu konuşmada “Güvenlik mi istiyorsunuz? Emniyet mi istiyorsunuz? Başka birini aramayın. Kendi içinize bakın.” diyor. Bu sözler J. Jonah Jameson’ın 45 yıllık karakterizasyonuna uygun ama bu kitaptaki karakterizasyonuna uygun değil. Çünkü Jameson bu hikayede Spider-Man’e düşmanlık beslemiyor. Ama konuşma süper kahraman konseptine de karşı, halka süper kahramanları beklemeden kendinizi kurtarın diyor. Spider-Man’in varlığını meşrulaştırmak isteyen bir hikayenin bu tip monologları kullanması çelişkili bir durum.

Mary Jane’in Hikayedeki Yeri

Spider-Man’in suçla savaşmayı bırakacağına inanması oldukça zor. Andrews bunun sebebi olsun diye Peter’a ciddi bir travma yazıyor. Kitabın kapağında da görülebildiği üzere bu travma karısı Mary Jane’in ölümü. Ama sevdiği bir kişinin ölümünün Peter’ı Spider-Man olmaktan uzaklaştırması karaktere aykırı. Şartlar ne olursa olsun, Mary Jane’in ölümü Peter’ın suçu olsa bile, Peter suçla savaşmayı bırakmaz. Onu en başında suçla savaşmaya iten şey çok sevdiği bir insanın kendisi yüzünden ölmesi. Aynı travmanın çok benzerini yaşadığında suçla savaşmayı bırakması karakterin en temelindeki olayla çelişiyor. 

Mary Jane’i öldürmek süper kahraman kültürüne işlemiş bir anti feminist tutumun göstergesi. Çizgi roman tarihinde erkek kahramanın kadın yakınlarına zarar vererek cezalandırılması sık sık yaşanan bir olay. Mary Jane’in hikayede var olmasının tek sebebi Peter’a bir motivasyon sağlamak. Peter’dan bağımsız bir karakter gibi hissettirmiyor, hikayeyi ilerletmek için kullanılan bir araç gibi hissettiriyor. Hikayenin diğer kadın karakterleri de bir iradeye sahip değil. Kendileri bir şey başarmaktan çok erkeklere bir konuda ilham veriyorlar.

Kara Şövalye Dönüyor çizgi roman tarihinin en önemli eserlerinden biri. Ama ondan etkilenen bir çizgi roman onun öyküsünü kopyalamak zorunda değil. Aynı edebi kaliteye ve alt metin derinliğine sahip alakasız bir çizgi roman Kara Şövalye Dönüyor’un ruhuna öykünün sığ bir kopyasından daha sadıktır. Spider-Man Saltanat Spider-Man’in Kara Şövalye Dönüyor’u olmak istiyor ama kötü bir Kara Şövalye Dönüyor taklidinden öteye geçemiyor. Yine de okunmaya değer bir çizgi roman, Andrews’ün Frank Miller esintili çizimleri oldukça başarılı ve kitap bazı duygusal karakter anlarında okura bir şeyler hissettirebiliyor.

Spider-Man Saltanat İnceleme: Ağ Kafa Dönüyor ilk olarak FRPNET'te yayınlandı.

3. Evrensel Bilimkurgu ve Fantastik Film Festivali’nin Festival Yönetmeni Atilla Erkmen “Bu seneki temamız ‘Transhümanizm’. Bu sene bu temayı seçmemizin asıl nedeni insanlığın evrimsel gelişimine ayna tutmak. Afişimizde gördüğünüz üzere, kadının toplumdaki öncü duruşunu göstermek istedik. Şehir yaşantısının yalnızlaştırdığı bir atmosferde kendi ailesinin elinden tutup onları geleceğe taşıyan transhuman bir anne görüyoruz. Aslında geleceği tasarlayanlar bizleriz.” ifadelerini kullandı.

Festival Akademik Yönetmeni Prof. Dr. Itır Erhart bu sene iki tane özel ödül verileceğini açıkladı. Ödüllerden ilki Amélie, Delicatessen gibi filmlerle fantastik sinemanın tanıdık oyuncularından biri olan Dominique Pinon’un olacak. Diğeri ise Teyzem, Ah Belinda gibi fantastik içerikli Yeşilçam filmlerindeki rolleriyle tanıdığımız Müjde Ar’a gidecek.

Uzun metraj film seçkisinde 6 film, kısa metraj seçkisinde ise 12 film yarışacak. Kısa film seçkisinde Zahit Çetinkaya’nın psikolojik draması “Ayna”, Ceyda Aşar’ın absürt komedisi “Burası Size Göre Değil”, Eldar Bora’nın türkiye prömiyerini yapacak filmi “Dönüş” ve özel gösterim ile gösterilecek “Noa”, Mustafa Güneşoğlu’nun çarpıcı kısa filmi “Genetik Sanatı”, Dilay Şengül’ün toplumun güzellik algısını sorgulayan filmi “Güzel-leş”, Yusuf Esencan’ın bireyin iç çatışmasını ele alan fiilmi “Haiz”, Serdal Altun’un toplumsal baskılarla bireysel özgürlükleri arasındaki savaşı ele alan filmi “Kota”, İbrahim Karahasan’ın filmi “Meçhul”, Ülkü Sönmez’in filmi “Ziyaretçiler”, Zeynep Sude Karabulut’un filmi “Together. Forever?” ve Murat Çetinkaya’nın filmi “Sonsuz” seyirci ile buluşacak.

Festivalin uzun metraj seçkisinde Eldar Bora’nın kimlik, aidiyet ve toplumsal çatışmalar üzerine derin bir keşif sunan filmi “Enosis”, Emre Kavuk’un geleceğe dair hayallerinin peşinden koşan karakterleri anlatan filmi “Daha İyi Bir Yarın”, Serpil Altın’ın umut ve yeniden doğuş temalarını işlediği distopik bilimkurgu filmi “Bir Zamanlar Gelecek: 2121”, Mustafa Uğur Yağcıoğlu’nun izleyicilere her anın değerini bir kez daha hatırlatacak filmi “An”, Robert Hloz’un Türkiye prömiyerini yapacak bilimkurgu filmi “Restore Point” ve Leticia Tonos’un Türkiye prömiyerini yapacak filmi “Aire: Just Breathe” seyirci ile buluşacak. Ayrıca Eldar Bora’nın “Return”, “Noa” ve Murat Çetinkaya’nın “Sonsuz (Ad Infinitum)” filmlerinin özel gösterimi olacak.

Festival ile ilgili detaylı bilgi almak için us3f.com adresini ve festivalin sosyal medya hesaplarını ziyaret edebilirsiniz.

3. Evrensel Bilimkurgu ve Fantastik Film Festivali Başladı ilk olarak FRPNET'te yayınlandı.

Kitaplarınızda geçmişte mühendislik de yaptığınızdan bahsediyorsunuz. Yani iki yaşam kitabındaki Baudouin karakterinin sizin o dönemlerinize benzediğini ve biraz otobiyografik olduğunu söyleyebilir miyiz? Ve sizi ikinci yaşamınıza iten bir kırılma noktası oldu mu? Olduysa ne oldu? Çizgi romana başlama yolculuğunuzu anlatır mısınız?

İlk grafik romanım olan Beklediğim Sen Değildin’e başladığımda hala mühendislik aşamasındayım. Hala mühendislik yapıyordum ve hayatımın biraz zorlu ve karışık bir dönemiydi. Dolayısıyla biraz bu nedenle bir ortak noktamız var. Onun da hayatının zorlu bir dönemi ve benim de hayatımda zor bir dönem teşkil ediyordu. Dediğim gibi Beklediğim Sen Değildin’i yazdığımda hala mühendislik yapıyordum ve açıkçası çizgi romancılığın, yani grafik roman yapmanın bir meslek olabileceğini ve bundan para kazanabileceğimi hayal edemiyordum. Ama bir baktım, hafta içinde normalde çalıştığım iş yerinde çalışırken hafta sonu gidip kitap imzalamaya başladım ve orada çok fazla insanla tanıştım. Ve bunun mümkün olabileceğini gördüm. Bir de çocukluk hayallerini de gerçekleştiren çok fazla insanla tanıştım. Mesela avukatlık yaparken çiçekçi olma hayali olan bir insanın daha sonradan avukatlığı bırakıp çiçekçi olabileceğini de görmüş oldum. Tanıştığım kişilerden onların deneyimlerini dinlediğimde bunun mümkün olabileceğini düşündüm. Evet, iki yaşam aslında kurgusal bir roman. Ama çok fazla kendimden verdiğim çok duygulu bir eser. Dolayısıyla evet benzerlikler var diyebiliriz kendi yaşamımda.

Genel olarak yaptığınız çizgi romanlar içinde hem kurgu eserler hem kurgu dışı eserler var. Kurgu ve kurgu dışı arasındaki yaklaşım farklarınızdan bahsetmek ister misiniz?

En büyük fark olarak şunu diyebilirim. Sonuçta bir kurgu olmadığında çok fazla tanıklık hikayesi de yazıyorum, çok fazla röportaj da yapıyorum. Sizin önünüzde bir rehber oluyor böyle olunca ve o rehbere göre yani o anlatılan hikayelere göre bir hikaye yazıyorsunuz. Yani aslında bu birazcık daha kolay diyebiliriz. Ama bir yandan kurgusal bir şey yazdığınızda önünüzde de çok büyük bir açıklık ve çok büyük bir özgürlük ola biliyor ve istediğiniz yere bunu götürebiliyorsunuz. Bir yandan diyebilirim ki ikisinin de zorlukları var. Çünkü kurgu bir şey yazdığınızda sonunun veya ucunun nereye çıkacağını bilemeyebiliyorsunuz. Dolayısıyla bazen bu özgürlük bir zorluk da getirmiş olabiliyor yanında.

Kurgu dışını da ikiye bölersek hem kendi anılarınızı çizdiğiniz çizgi romanlarınız hem de başkalarının anılarını çizdiğiniz çizgi romanlarınız var. Bu iki arasında yaklaşım farkları var mı?

Tabii ki ikisi arasında büyük bir fark olabiliyor. Başkasının tanıklık hikayesini yazdığında onların anlatılarına biraz sadık kalmak ve onlara saygı duymak durumundayım. O yüzden kendi kafama göre belirli hikayeleri veya belirli kişilerin anılarını, yaşadıklarını değiştiremiyorum. Eğer bu kişi kendim ise tabii ki kendime ve yaşadıklarıma da sadık olmaya çalışıyorum. Ama sonuçta bu öznel bir şey. Yani bazen kendimle alay ettiğim de olabiliyor, bazen kendimi ciddiye aldığım da olabiliyor. İkisine de sadık kalmaya çalışıyorum ama kendi hikayemi yazarken birazcık daha özgür olabiliyorum.

Başkasının hikayesini anlatırken de her şeyi birebir olduğu gibi aktarmak imkansız. Anlatan kişinin rahatsız olduğu olaylar olabilir ya da hikayenin temposu gereği değiştirilecek veya atılacak bazı olaylar olabilir. Yaptığınız röportajın hangi kısımlarını atacağınızı nasıl seçiyorsunuz?

Birinci kriterim tabii ki o insan. Yani röportaj yaptığım, tanıklık eden insanın buna onayı var mı? Mesela Hakim’in Yolculuğu‘nda bir bölüm vardı, bir hapishanede kalıp işkence görüyordu. Tabii ki bunu ona sordum. Bunu sembolik olarak da anlatabilirdim. Çünkü bu bir belgesel veya biyografik roman vesaire değil. Her şeyi tamamen aktarmam gerekmiyor. Bunu sembolik olarak da yapabilirim. Ama tabii ki bunları onun onayını aldıktan sonra yazdım. İkinci kriter de biraz anlatım ve yazma stiliyle alakalı bir şey. Anlatımın gelişmesi, yani hikayenin gelişimi buna izin veriyorsa o sahneyi ekliyorum. Ama eğer bu küçük bir anekdotsa ve hikayenin gelişimine bir katkısı yoksa o sahneyi eklemeden de yapabiliyorum, buna göre seçiyorum.

Başkasının anılarında dinlediğiniz bazı mekanları görselleştirken, hiç görmediğiniz mekanları görselleştirmeniz gerekiyor. Bunu nasıl yapıyorsunuz? Referans mı kullanıyorsunuz? O kişinin betimlemeleri mi yardımcı oluyor? Yoksa kendi hayal gücünüzü mü kullanıyorsunuz?

Tabii ki bazı görmediğim yerler oluyor ve bunu olabildiğince iyi yansıtmaya çalışıyorum. Mesela Hakim’in Yolculuğu‘nun İstanbul’da geçen bir bölümü vardı ve daha önceden İstanbul’a gelmemiştim. Çizgi roman bir film seti gibi değil sonuçta, orayı anlatıyorsam oraya gitmem gerekmiyor. Benim en büyük kaynağım internet oluyor. Instagram bu konuda çok yardımcı oluyor, şehrin mimarisini araştırıyorum ve insanların görünümüne bakıyorum. Tabii ki bunu bazen tanıklık ettiğim insanlar üzerinde de yapıyorum. O insanların genel görüntüsünü alıp bunu biraz kendi fikrime yani kendi çizimime göre karikatürize edebiliyorum. Aldığım verileri tek bir şekilde toplayıp bunun en doğru nasıl olabileceğine bakıyorum, İstanbul için de onu yaptım. Evet, tabii ki bütün detaylarına göre yapmadım ama Google’da İstanbul sokaklarına baktığımda gördüğüm özellikleri kullandım. Her binada bir klima olması, dışarıdaki o klima kutuları veya yerlerde bazen belirli çöpler ve yerlerde kağıt parçaları vesaire olması gibi. Dolayısıyla bakan insanın da bir yakınlık kurabildiği, yani evet burası İstanbul diyebileceği bir görüntü oluşturmak istedim.

Peki bu internetten gözlemleyerek kitabınızda yarattığınız İstanbul’u şu an deneyimlediğiniz gerçek İstanbul’la kıyaslayınca nasıl buldunuz? Aslına sadık olduğunu düşünüyor musunuz?

Tabii ki belirli farklar görebildim ama sonuçta burada daha birinci günüm. Mesela en önemli gördüğüm şey erkeklerde çok fazla bıyık var. Yani erkeklerin çoğunda bıyık var ve bu çok enteresan geldi bana. Birazcık daha bıyık kullanabilirmişim. Mesela Fransa’da tam tersi, bizde genelde sakal vardır, çok fazla bıyık olmaz.

Hakim’in Yolculuğu’nun önsözünde Hakim’le bir çevirmen aracılığıyla anlaştığınızdan ve bunun yarattığı belli hikayeye sadık olma kaygılarından bahsediyorsunuz. Şu an sizinle çevirmen aracılığı ile anlaşıyoruz. Kitaplarınızın da Fransızca bilmeyen okura ulaşmak için başka bir dile çevrilmesi mecburi. Diğer okurlara ulaşması için yapılan bu çevirilerin kendi anlatımlarınızın otantikliğinden bir şey kaybettirdiğini düşünüyor musunuz? Ya da çeviriden okuyan bir okur ne kadar aynı anlatımı alabilir?

Ben çevrilerin doğru olduğuna inanıyorum ve onaylıyorum, şu andaki çevirinin de kötü olmadığına eminim.

Bu biraz da Hakim’in Yolculuğu’yla alakalı bir soruydu, çünkü orada iki kat çeviri var. Önce Hakim’den size sonra sizden Türkçe’ye çeviri olunca ekstra bir çeviri katmanı işin içine giriyor.

Şu anda da Hakim’le yaptığım gibi bir çevirmen aracılığıyla konuşuyoruz ve bunun önemi çok büyük. Hakim’le de yaptığımızda ben ilk önce esas gerçek çevirmeni bulana kadar 4 farklı kişiyle görüştüm. Çünkü o özü korumak ve aynı zamanda bunu doğru bir şekilde aktarmak çok önemliydi. Mesela bir hanımefendi vardı ve Hakim’in anlattığı şeyleri anlattıktan sonra kendi deneyimlerini de anlatmaya başlıyordu. Halbuki ona ihtiyacım yoktu. Bunun saf bir şekilde kalması gerekiyor. Veya başka biriyle konuştum, o da hiçbir duygu veya bir anlatı gücü olmadan bana anlatıyordu. Çevirmenlik, sadece birebir şekilde sen bana ne diyorsan benim sana onu aktarmam gereken bir şey değil. Biraz da kendini anlatan kişinin yerine koymakla bağlantılı bir şey. Ne kadar sahiplendiği ile alakalı. Kendinden bir şeyler vermeyerek ama aynı zamanda o kişiye de saygı gösterip doğruları söyleyerek. Mesela Hakimle konuştuğumda 5 dakikalık bir şey anlatıyor bana ama çevirmenden gelen şey 30 saniye. Diyorum ki tamam ortada kaybolan bir şeyler var o zaman yani ortada kaybolan ve belki de önemli olan detaylar var sonuçta. Evet, çevirmenliği bu noktada kullanmak biraz riskli ama ona güvenmek zorundayım.

Desen yayınlarının çevirilerini beğeniyorum zaten. Ama ne olursa olsun hiçbir çevirinin kusursuz şekilde orijinaliyle aynı olabileceğine inanmıyorum ben.

Evet, tabii ki hiçbir çeviri kusursuz olmaz. Aslında Hakim’e ben bu soruları sormaya, röportaj yapmaya, başladığımda zaten Hakim kafasında bu hikayelerin, bu anıların hepsini tekrardan inşa ediyor. Aslında ilk çeviri burada başlıyor. Çünkü o an yaşadığı şeylerden çok daha bağımsız bir şeyle başlıyor belki de. Arada kaçırdığı veya unuttuğu şeyleri ilk önce kendisi izah ediyor. Ondan sonra bu çevirmene geliyor ve çevirmen de bana anlatıyor. Sonuçta arada üç tane farklı kişi oluyor ama ben duyduğum şeye, o bana anlattıkları şeye elimden geldiğince bağlı kalarak yazmaya çalışıyorum. Ama tabii ki hiçbir çeviri mükemmel olmaz, buna katılıyorum. Aklımda tabii ki Hakim’in anlattıkları vardı ama çizmeye başladığımda bazen kendi koyduğum çizgilere Hakim’in sesini eklediğimde çok da manalı gelmedi. Bazı bölümler böyle oldu ama onları çıkardığımda yani tabii ki belirli anlamlar olmaya çalıştı ama bazen anlamın bozulduğunu da gördüğüm oldu çizimler ve anlatılanlar arasında. Sonuç olarak tabii ki şu anda benim size anlattığım gibi bir şey yapmıyoruz. Ben bir kitap yapıyorum ve dolayısıyla benim de inisiyatif aldığım belirli şeyler olabiliyor. Yani bu benim de inisiyatif aldığım bir şey, tamamen çevirmene bırakılan bir şey değil.

Hakim’in yolculuğu Fransa’da okur tarafından nasıl karşılandı? Çünkü hem Avrupa’da hem Türkiye’de göçmen karşıtı sağcı akımların yükseldiği bir dönemdeyiz. Böyle bir ortamda kitaba Fransa’daki okurun tepkisi nasıl oldu?

Öncelikle Hakim’in Yolculuğu çıktığında çok iyi tepkiler aldım. Bu aslında mülteci problemi daha Avrupa’da fazla yayılmadan çıkmış bir seriydi. İnsanların şu an göçmen ve mülteci problemi diye adlandırdığımız problemle ilgili tam bir algısı yoktu. Zaten insanların kitabı okumadan önce birisiyle ilgili bir ön yargıda bulunması mümkün değildi. Dolayısıyla okuyunca onun çektiği zorluklara ve yaşamına dair bir empati gelişmiş olabilir. Genel olarak baktığımızda eğer bu konunun çok fazla içine girip bir insanla sohbet etmediysen, çok kolay bir şekilde kötü bir yaklaşım sergileyebilirsin. Mesela aşırı sağ bir gazetede benimle alakalı bir yazı çıktı ve kitabım hakkında çok pozitif şeyler söylendi. Eğer bir konunun içine girmek ve içinde olan kişiyle konuşmak istemiyorsanız, bir şeye aşırı sağ bir şekilde yaklaşım sağlamak hiç zor değildir. Ama eğer bir kişiyle konuşup onun yaşadığı zorlukları ve onun hayatına dair şeyleri öğrenmeye başladığınızda bu konuya genel başlığı altında bakmaktan ziyade ona önem vermeye ve belki de birazcık konunun özüne inmeye çalışıyorsunuz. Dolayısıyla kitabın Fransa’da iyi karşılandığını söyleyebilirim.

Kısaca bize en sevdiğiniz, en etkilendiğiniz birkaç çizgi romandan bahsedebilir misiniz?

Hayatımda iki tane temel zaman oldu. Birincisi çocukluk zamanımdı. Çocukluğumda çok fazla Tenten, Asterix ve Red Kit okudum. Bunlar benim çizgi romana olan sevgimi başlatmış olan kitaplar. Bu çocukluk döneminden sonra 27 yaşıma kadar çizgi roman okumayı tamamen bıraktım. Ama ondan sonra Brezilya’ya taşındığım bir dönem oldu ve Brezilya’da bir tane kütüphaneye gitmeye başladım. Oradaki kütüphanede Persepolis, Fotoğrafçı, David B. kitapları gibi başka türlü grafik romanlarla karşılaşmaya başladım ve dedim ki tamam, başka bir çizgi roman kültürü de mümkün. Yani aslında benim Red Kit veya Tenten‘de gördüğüm gibi bir mükemmel seri yapacak yeteneğim olmayabilir diye bıraktığım çizgi roman formunda Persepolis veya David B. kitapları gibi değişik yaklaşımlar gördüğümde ben bunu yapabilirim demeye başladım.

Fabien Toulmé‘nin yeni kitabı Mücadele 7 Ekim’de Türk okuruyla buluşacak.

Fransız Çizgi Romancı Fabien Toulmé ile Söyleştik ilk olarak FRPNET'te yayınlandı.

Bruce Timm’in Batman’e Dönüşü

Batman 1940’lardan beri çeşitli ortamlarda karşımıza çıkan bir karakter. Karaktere çizgi romanlar dışında en büyük katkıda bulunan eser ise 90larda çıkan çizgi film Batman The Animated Series‘ti. Bu dizi popüler olmayan karakterleri popülerleştirmiş ve ileride popüler olacak karakterler yaratmıştı. Dizinin yaratıcısı Bruce Timm diziden sonra da başarılı süper kahraman çizgi filmleri yapmaya devam etti. Batman The Animated Series’le aynı evrende geçen diğer çizgi filmlerde aynı Batman’i kullansa da 1999’dan beri saf bir Batman çizgi filmi yapmamıştı. 1 Ağustos’ta Amazon Prime Video‘da yayınlanan Batman Caped Crusader hem Timm’in Gotham’a ve Batman’e dönüşü hem de 11 yıl aradan sonra çizgi dizi yapımcılığına dönüşü oldu. 

Batman The Animated Series dönemindeki sansürlerin sınırlarını zorlayan bir çizgi filmdi. Aynı yılların Spider-Man çizgi dizisinde Spider-Man’in yumruk atması bile yasaktı. Böyle bir ortamda ana hedef kitlesi çocuklar olan bir çizgi dizinin gerçekçi silahlar kullanması, şiddet sahnelerinden kaçınmaması sıradışıydı. Ama Batman The Animated Series’te bile sansürlenen bazı ögeler vardı. Hedef kitlenin çocuklar olması hikayedeki karanlık hissiyatın ve doğaüstü korku ögelerinin azaltılmasını gerektiriyordu. Dizi bu hafifletilmiş haliyle bile bir fenomen haline gelmeyi başardı, ama yapamadıkları Timm’in içinde ukde kalmış olacak ki Batman Caped Crusader‘da daha önce yapamadıklarını deniyor. 

Batman The Animated Series’ten Beri Ne Değişti?

Batman The Animated Series‘te olduğu gibi bu dizinin de sinematografisinde Film Noir etkilenmesi var. Gölgeler ve silüetler yoğun şekilde kullanılıyor. Ama ne yazık ki dizinin animasyonu yönetmenlik tercihlerini taşımakta zorlanıyor. Bu dizinin animasyonu 30 yıl önce çıkan Batman The Animated Series’in çoğu bölümünden daha zayıf. Stüdyo aksiyon sahnelerine önem vermiş, güzel görünüyorlar. Ama karakterlerin sıradan işler yaptığı sahnelerde bir gariplik hissediliyor. Dizinin gerçekçi bir noir denemesi Batman The Animated Series’in stilize noir görselliğinin gölgesinde kalıyor. Daha farklı bir görsellik deneseler bu kıyaslamalardan kurtulabilirlerdi. 

Dizinin Batman The Animated Series‘in izinden gittiği bir diğer yön karakterlere getirilen yeni yorumlar. Batman The Animated Series popüler olmayan çizgi roman karakterlerini yenilemiş ve onları popülerleştirmişti. Bu dizi de aynı şekilde popüler olmayan karakterlere daha önce benzeri görülmemiş yorumlar getiriyor. Firebug, Nocturna, Gentlemen Ghost gibi çizgi roman okurlarının bile hatırlamakta zorlanabileceği karakterler başarılı şekilde yenilenmiş. Aynı şekilde Barbara Gordon, Harley Quinn, Clayface gibi popüler karakterlere de ciddi değişiklikler yapılmış. Ama bu değişikliklerin Batman The Animated Series’inkiler kadar kalıcı olması muhtemel durmuyor. Çünkü en başarılı değişiklik bu karakterler arasında en popüleri olan Harley Quinn‘e getirilen yorum ve bu kadar popüler bir karakterin statükosunun değişmesi pek mümkün görünmüyor.

Yeni Batman Nasıl Olmuş?

Dizi bizi Batman‘in henüz bir süper kahraman olmadığı zamana götürüyor. Batman fikri o kadar yeni ki insanların bir kısmı Batman’in varlığına inanmıyor. Batman bir suçlu kabul ediliyor, hedefinin diğer suçlular olması onu kanun gözünde aklamıyor. Dizi Batman’e bir dedektif gibi bakıyor, bir çok bölümde metodik şekilde çalışarak dava çözmesini izliyoruz. Uçuk kaçık teknolojik cihazlar kullandığını göremiyoruz, teknolojisi döneminden ileri değil. Normalde Batman’i tanrısal DC süper kahramanları seviyesine taşıyan şey ileri teknolojiye erişimidir. Bunların yokluğu Batman’i sıradan insanların seviyesine indiriyor. Süper gücü olmayan kötülere karşı kavga ederken zorlanmasını inanılabilir kılıyor. Batman dizinin 10 bölümlük süresi boyunca bir mitten gerçeğe dönüşüyor, insanlar Batman’in varlığını kabul etmeye başlıyor.

Bu dizinin Batman’i oldukça genç ve tecrübesiz. Kendisini dış dünyadan tamamen soyutlayan, kimseye duygusal yakınlık duyamayan bir Batman izliyoruz. Dizi ilerledikçe yöntemlerini sorgulamaya başlıyor, içindeki asla geçmeyecek öfkeyi kontrol etmeyi öğreniyor. Bu tema yakın zamanda Matt Reeves‘in The Batman filmi gibi diğer Batman içeriklerinde gördüğümüz bir tema. Kendini Batman kişiliğinde kaybetmiş bir Batman’in içindeki Bruce’u bulma öyküsü. Dizi bu temayı oldukça iyi işliyor ve benzer intikam yolculuklarına atılan karakterlerle Batman arasında paralellikler çekiyor. Ama bu temaları işlemeye daha uzun süre ayrılsa daha etkili olurmuş.

Yan Karakterler Nasıl İşlenmiş?

Polis teşkilatının yozlaşmışlığı da dizinin ana konularından biri. Renee Montoya ve James Gordon gibi iyi polislerin yozlaşmaya karşı verdiği mücadeleyi uzun uzun izliyoruz. Bunun sebeplerinden biri dizinin baş yazarının efsane çizgi roman yazarı Ed Brubaker olması. Brubaker kariyeri boyunca sürekli noir esintili polisiye hikayeler yazmış bir yazar. Kendisinin Gotham‘ın polislerini anlattığı Gotham Central isminde bir çizgi roman serisi var. O serinin tonuna yakın olan bazı bölümler Batman’i tamamen geri plana atarak polisleri anlatıyor. Polislere de Batman kadar odaklanma tercihi daha uzun bir dizide çok iyi işleyebilirdi ama 10 bölümlük kısa bir sezonda Batman’in karakterini derinleştirmeye ayrılabilecek süreyi diğer karakterlere ayırmak çok etkili olmuyor. Çünkü zaten kısa olan süre karakterler arasında bölününce ne yan karakterleri ne de Batman’i yeterince derinleştirilecek vakit kalmıyor.

Hikayenin 1940’larda Geçmesi Diziye Ne Katmış?

Sevilen Batman hikayeleri genelde gerçekçi dedektif öyküleridir. Bu dizi de o hikayeleri anlatmaya çok uygun bir dönemde, 1940lı yıllarda, geçiyor. Bunu teknoloji seviyesi, dizinin görsel stili ve kabare gösterileri gibi bazı kültürel referanslardan çıkarıyoruz. Dönemin olaylarına gönderme yapılmaması dizinin tarihini tam olarak bilmemize engel olsa da dönemi anlamak zor değil. Dizi sadece dedektif hikayelerine değil geçtiği dönemde popüler olan paranormal korku filmlerine de eğiliyor. Batman kötüleri genelde süper gücü olmayan akıl hastalarıdır. Süper gücü olanlar da güçlerini bilim sayesinde kazanmıştır. Bu yüzden Batman’i vampirler ve hayaletler gibi paranormal varlıklara karşı izlediğimiz bölümler dizinin güçlü yönlerinden biri, Batman Caped Crusader yapımını diğer Batman yapımlarından ayırıyor. 

Dizi 1940lı yıllarda geçtiği için senaristler o yıllardaki çizgi romanların tartışmadığı konuları o dönemde geçen bir hikayede tartışarak çok ilginç bölümler çıkarabilirdi. Ama dizi bırakın bunları konu almayı varlıklarını bile tanımıyor. Geçtiği dönem bir görsel stilden fazlası değil. 2024 yılında Komiser Gordon‘ın siyah mı beyaz mı olduğu önemli değil. Renee Montoya‘nın lezbiyen veya heteroseksüel olması anlamlı bir fark yaratmıyor. Ama 80 yıl önce durum böyle değildi. Hikaye gerçekten 1940lı yıllarda geçiyorsa azınlık karakterlerin bulundukları konumda olmamaları ve ayrımcılığa maruz kalmaları gerekirdi. Montoya eşcinselliğini açık yaşayamaz, diğer polislerden gizlemeye çalışırdı. Harleen Quinzel‘in asyalı olması da biseksüel kimliği de bir problem yaratırdı. Barbara Gordon kadın ve siyah bir avukat olarak hem ırkçılığa hem de cinsiyetçiliğe maruz kalırdı. Dizinin bunları tartışmaktan kaçınması hikayenin o yıllarda geçtiğine inanmayı zorlaştırıyor, gerçekçiliği azaltıyor.

Seslendirmeler Nasıl?

Seslendirmeler dizinin güçlü yönlerinden biri. Bir çizgi filmde Batman‘i seslendiren her oyuncu Kevin Conroy‘la kıyaslanacaktır. Kevin Conroy’un ölümünün ardından Batman’i seslendirecek ilk kişi olan Hamish Linklater için de bu durum fazlasıyla geçerli. Linklater bu zorlu işin altından kalkmayı başarmış. Conroy etkisinin görüldüğü ama kendi yorumu da hissedilen bir sesi var. Batman ve Bruce Wayne’in seslerini ayırt etmek konusunda da başarılı. Linklater dışında Harvey Bullock‘u seslendiren John Dimaggio, Barbara Gordon‘ı seslendiren Krystal Joy Brown, Harley Quinn‘i seslendiren Jamie Chung ve Harvey Dent‘i seslendiren Diedrich Bader çok başarılı performanslar gösteriyorlar.

Sonuç

Dizi bir Batman yapımından bekleneni seyirciye veriyor. Klasik bir Batman hikayesi izlemek istiyorsanız bu dizi size göre. Batman yan karakterlerine yeni ve çok farklı yorumlar getirilmesini seviyorsanız bu dizi size göre. Karakterlerin alıştığınız hallerine değişiklik yapılmasını sevmiyorsanız uzak durun. Batman The Animated Series seviyorsanız bir şans verin. Dizi Batman The Animated Series ile aynı tonda ama ortalama bölüm kalitesi daha düşük. Dedektif bir Batman arıyorsanız kesinlikle şans verin. Batman konseptine soğuksanız pas geçebilirsiniz. Dizi iyi bir Batman yapımı ama karakteri sevmeyenlere bile hitap edecek kadar kaliteli değil. Bir süper kahraman çizgi filminin ötesine geçemiyor. Sonuç olarak Batman Caped Crusader ortalama üstü bir süper kahraman çizgi filmi. Bir başyapıt değil ama karakteri sevenler ikinci sezonu merakla bekleyecektir.

Batman Caped Crusader İnceleme: Batman Köklerine Dönüyor ilk olarak FRPNET'te yayınlandı.

Hellboy’un daha önce üç tane filmi çekildi. Ama bu filmler çizgi romanın okült gizemlere odaklanan tonunu yakalamayı başaramadı. Guillermo Del Toro’nun Hellboy filmleri oldukça iyi filmler olmalarına rağmen çizgi romanın ürpertici havasından uzaklaşıp aksiyona ağırlık vermişti. Bu sayede genel izleyici kitlesine ulaşmayı başarmışlardı ama çizgi roman okurları aradıkları tonu bulamamıştı. Neil Marshall’ın filmi daha karanlık bir ton vaat ediyordu ama stüdyonun müdahaleri sonucunda o filmin tonu da çizgi romanlardan uzak kaldı. Marshall’ın filmi çizgi roman okurlarını da genel izleyiciyi de tatmin edemedi. İşte Hellboy The Crooked Man önceki filmlerde eksik olan korku ögelerini filmin merkezine koyuyor.

Film Bir Korku Filmi Mi?

Hellboy The Crooked Man, Mike Mignola tarafından yazılan ve Richard Corben tarafından çizilen bir Hellboy hikayesi. Hikaye çizgi roman serisinin en korkutucu öykülerinden biri. Mignola’nın karanlık, sade ve atmosferik çizimlerinin yerini Richard Corben’ın daha detaylı ve ürkütücü çizimleri alıyor. Yani filmin uyarlandığı çizgi roman bir korku filmi çekmeye müsait. Ama filme uyarlamak için çok iyi bir Hellboy hikayesi değil. Çünkü bir Hellboy hikayesi değil. Yan karakterler Hellboy’dan daha ön planda. Bu tercih binlerce sayfalık serinin içindeki bir hikaye olunca işliyor. Ama tekil bir Hellboy filmi olunca işlemiyor.

Hellboy The Crooked Man bir korku filmi olduğunu her sahnesinde belli ediyor. Bu korku filmi tonu bir Hellboy filmi olmanın bile ötesine geçiyor. Ama filmin kendine örnek aldığı korku filmleri ucuz korku filmleri. Oysa uyarlandığı hikaye çok iyi bir folk horror filmi olma potansiyeli taşıyor. Folk horror eski halk inanışlarını ve kırsal mekanları kendine temel alan bir korku türü. Bu tür son yıllarda Robert Eggers ve Ari Aster gibi yönetmenler sayesinde yükselişe geçti. Hellboy The Crooked Man hikayesini o yönetmenlere yakın bir anlatımla işlese çok daha başarılı olabilirdi.

Film Çizgi Romanlara Sadık Mı?

Film çizgi romanı büyük oranda uyarlıyor ama aralara bazı ufak eklemeler yapıyor. Bu eklemelerden en büyüğü Hellboy’un görevdeki yardımcısı Bobbie Jo. Böyle bir karakter eklemek bir hata çünkü zaten Helboy’dan çok yan karakterlerde olan odağı daha da dağıtıyor. Tom Ferrell karakterinde de bazı küçük değişiklikler var. Bir de The Crooked Man dışındaki Hellboy çizgi romanlarından ögeler filmde kullanılmış. Filmin çizgi romanlardan direkt kullandığı bir çok diyalog var. Ama film için yazılan diyaloglar oldukça zayıf, hikayenin korku tonuna uymuyorlar. Yine de film çizgi romanlara çok sadık. Çizgi romanda gördüğü sahneleri beyaz perdede görmek isteyen Hellboy hayranları tatmin olacaktır.

Filmin bütçesi önceki Hellboy filmleri kadar yüksek değil, bu da görsel efektlerin kalitesini düşürüyor. Filme adını veren Crooked Man çizgi romanlardaki kadar korkunç görünmüyor. Film zayıf makyajı saklamak için onu hiç net görülecek şekilde çekmekten kaçınıyor. Ama bu da filmin korkunçluğuna zarar veriyor. Çizgi roman bu tarz görselleri açık açık gösteriyordu. Richard Corben’ın çizimleri okuru rahatsız ediyordu. Filmde Crooked Man’in korkunç sahneleri var ama karakter dizaynı korkunç değil. Bu durum doğal olarak filmin korkunçluğunu düşürüyor.

Oyunculuklar Nasıl?

Hellboy daha önce Ron Pearlman ve David Harbour gibi başarılı oyuncuların canlandırdığı bir karakter. Bu filmde rolü devralan Jack Kesy de rolün altından kalkmayı başarmış. Kesy karakterin soğuk ve duygusuz kabuğunu da o kabuğun kırıldığı az sayıda anı da başarıyla canlandırıyor. Yan karakterlerin de oyunculukları başarılı. Tom Ferrel’i oynayan Jefferson White özellikle öne çıkıyor. Tom Ferrell aslında hikayenin ana karakteri, Hellboy’u bile geri plana atıyor.

MCU’nun bu kadar başarılı olmasının en kötü yönlerinden biri herkesin bu başarıyı olabildiğince çabuk tekrarlamak istemesi. Son yıllarda çıkan bir çok film bir sinematik evrene dönüşmeye çabalarken kendi hikayesini yitiriyor. Sonraki filmlerin altyapısı hazırlanıyor ama bu filmin derinliği eksik kalıyor. Hellboy The Crooked Man ise kendi hikayesini tamamlıyor, sonraki filmlere de açık kapı bırakmıyor. Bu ekipten bir Hellboy filmi daha gelebilir ama bu filmin devamı değil Hellboy’un yaşadığı başka bir macera olur.

Sonuca bakarsak film Hellboy temalı vasat bir korku filmi. Çizgi romanları sevenlere hikayenin tonu tanıdık gelecektir. Hikaye çizgi romanlara sadık, filmden bunu bekleyenler de aradığını bulacaktır. Film korku filmi sevenlere de hitap edecektir. Ama Hellboy’a veya korku filmlerine ilgi duymayan bir seyirciyi kendine çekecek kadar başarılı bir film değil. İçinde bulunduğu türü aşmayı başaramıyor.

Hellboy The Crooked Man İncelemesi – Hellboy ile Bir Korku Filmi ilk olarak FRPNET'te yayınlandı.

Hem parelel evren anlatan Marvel çizgi romanları hem de bağımsız eserler çıkaran Presstij iki yeni çizgi romanla karşımıza çıkıyor. Bunlardan ilki Neil Gaiman’ın yazdığı az sayıda Marvel çizgi romanından biri olan Marvel 1602. Hem iyi bir çizgi roman yazarı hem de iyi bir romancı olan Gaiman’ın . Hikaye adından da anlaşılacağı üzere 1602 yılında geçiyor. Gaiman bu kitapta ikonik Marvel karakterlerini Birinci Elizabeth dönemi İngiltere’sinde yeniden yorumluyor. Andy Kubert’in harika çizimleri de kitabın güçlü yönlerinden birisi. Marvel 1602 Marvel’in en iyi What If hikayelerinden biri ve bu tip hikayelere ilgi duyan her okurun okuması gereken bir çizgi roman.

Prestij’in duyurduğu diğer çizgi roman bir Marvel çizgi romanı değil, bağımsız bir eser. Joe Benitez’in yazıp çizdiği steampunk çizgi romanı Leydi Mechanika sonunda Türkçe’ye kazandırılıyor. Steampunk estetikli harika çizimleri ve gizem dolu hikayesiyle bu çizgi roman da her steampunk meraklısının kütüphanesinde bulunması gereken bir çizgi roman.

Presstij, Marvel 1602 ve Leydi Mechanika Çizgi Romanlarını Duyurdu ilk olarak FRPNET'te yayınlandı.

Amazon Türkiye geçen yıl İndirim Avcıları isimli bir kampanya başlatmış ve veri toplamak için inflencerlarla anlaşmıştı. Bu kampanya bu yıl da devam etti. Geçtiğimiz yıla göre genişleyen Prime İndirim Avcıları kadrosunda Berk Keklik, Danla Bilic, Elvin Levinler, Nisan Hakan, Tuğba Yılmaz Karakaş ve Berfu Yenenler gibi içerik üreticileri bulunuyor. Ayrıca bu yıl Ekşisözlük ve Cimri gibi yoğun takip edilen platformlardan da veri toplandı. Prof. İlber Ortaylı da kitap kategorisindeki seçkiler konusunda yol gösterdi. Amazon bu yıl 1,7 milyon indirim talebi topladı ve bunları indirime girecek ürünleri belirlerken kullandı.

Bu indirim sırasında Amazon’dan satın aldığınız bir ürünün fiyatı Prime Day boyunca düşerse Amazon aradaki farkı hediye kartı olarak hesaplarına tanımlıyor. Yani ilginizi çeken bir ürünü bekletmeden alınca zarar etmiyorsunuz. Prime Day fırsatlarından faydalanmak gereken tek şey Amazon Prime üyesi olmak. Prime üyeliğiyle birlikte bedava kargo hizmeti, Invincible ve The Boys gibi ilgimizi çeken yapımları izleyebilrceğiniz Prime Video, her hafta bedava oyunlar gibi hizmetleri ayda yalnızca 40 TL’ye alabilirsiniz. Bu fırsat kaçmaz.

Ayrıca bizden söylemesi, kitap kategorisinde 4 al 3 öde kampanyası var!

Amazon Prime İndirimleri Başladı! ilk olarak FRPNET'te yayınlandı.

Serinin ikinci filmi hikayeyi ilk filmin ruhuna uygun şekilde devam ettiriyordu. Küçük bir alanda sadece aile üylerini gördüğümüz ilk filmin aksine ikinci film yeni insanlar ve mekanlar gösteriyor, dünyayı genişletiyordu. İkinci film de iyi bir gişe başarısı gösterdi ve bu durum stüdyonun seriye inancını sağlamlaştırdı. Bu evrendeki bir sonraki film ise Michael Sardonski’nin yönettiği A Quiet Place: Day One oldu.

A Quiet Place: Day One Filminde Neler Oluyor?

Film uzaylı istilasının ilk günü sırasında New York’ta geçen bir hikaye anlatıyor. Ana karakterimiz Samira’nın gözünden yaratıkların şehri getirdiği durumu görüyoruz. Filmde önceki iki filmin anlattığı aileden hiçbir birey görünmüyor. Bu durum filmin kendi ayakları üzerinde durmasını sağlıyor. Film öncekileri izlemeyenlerin de rahatlıkla izleyebileceği bir film. Filmin görselliği önceki iki filme ciddi miktarda uzak. İlk iki film yemyeşil kırsal alanlarda geçen filmler. Bu film ise toz toprak dolu kasvetli bir şehirde geçiyor. Mekanın değişimi filmin anlatısına da yansıyor ve filmi görsel olarak daha özgün bir yere taşıyor. Film bu sayede seyirciye yeni bir görsellik sunmayı başarıyor.

Serinin ikinci filmi çoğu canavarlı korku filminin devam filminde görülen bir sıkıntıya sahip. Canavarlı korku filmleri genelde canavarın zayıf noktasının bulunmasıyla biter. Bu da devam filmi için bir problem yaratır, artık canavar eskisi kadar korkunç değildir. Bazı devam filmleri bu sorunu çözmek için hikayeye daha büyük yeni bir canavar ekler. Ama bu devam filmi çekilmesini zorlaştıran bir harekettir. Çünkü sonraki filmde daha da büyük bir canavar eklemek gerekir. İkinci film bu problemin üzerine yeterince gitmemişti. Seyircinin canavarın durdurulabileceğini bilmesi canavarı durduramadıkları her sahnenin mantıksız durmasına sebep oluyordu. Bu film daha önce görmediğimiz karakterleri salgının ilk gününde takip ederek bu problemden kurtuluyor. Ama bu kalıcı bir çözüm değil, sadece bir problemden kaçınma yöntemi. Stüdyo ileride A Quiet Place filmleri çekmeye devam edecekse bu soruna kalıcı bir çözüm bulmalı. 

İlk film ses tasarımına getirdiği farklı yaklaşımla diğer korku filmlerinden ayrılıyordu. Ailenin küçük kızı duyma engelli olduğu için onun sahnelerinde ses tamamen kesiyordu. Kızın duymadığı şeyleri seyirci de duymuyordu. Bu sayede film seyircinin kendisini duyma engelli bir karakterin yerine koymasını sağlıyordu. İkinci film de aynı karakteri içerdiği için bu tercihi devam ettiriyordu. Bu film duyma engelli bir karaktere sahip olmadığı için o tekniği kullanmasa da ses dizaynı çok başarılı. İlk film kırsal kesimde, doğal olarak sessiz bir yerde geçiyordu. İkinci filmde başka yerler görüyorduk ama hiç metropol görmemiştik. Bu filmin uzaylılar gelmeden önceki sahnelerinde şehir fazla gürültülü. Trafikteki araçlar, sokaktaki insanlar gibi kaynaklardan gelen gürültü izleyiciyi rahatsız edecek kadar şiddetli. Film her gün içinde yaşadığımız, mecburen maruz kaldığımız bu sesleri duyulur hale getiriyor. Yaratıkların sese göre saldırdığını bilen seyirci daha ortada yaratık yokken ortam gürültülü olduğu için gerilmeye başlıyor. 

Sessiz Ol!

Korku filmlerinde ses çok önemlidir. A Quiet Place ses kullanımı konusunda kendisine diğer korku filmlerinden farklı bir yol çizdi, ani yüksek sesleri kullanmadı. Filmde korku yaratma görevi filmin senaryosunda ve görüntülerindeydi, bunlar da o korkuyu yaratmayı başarıyordu. A Quiet Place Day One ilk iki filmden farklı bir korku ötesine sahip, jumpscarelar. Ama jumpscare bu seriye uygun bir konsept değil. Çünkü jumpscare sahnelerinde ses de görüntü kadar önemlidir, bir jumpscare sahnesini sessiz izlerseniz aniden çıkan görüntü tek başına sizi çok etkilemez. Özel yönü sessizliği olan bir seride ani ses yükselmesini seyirciyi korkutmak için kullanmak serinin temelindeki fikirlere aykırı bir tercih. 

A Quiet Place filmleri sessiz olma zorunluluğundan dolayı diyalog miktarını minimumda tutmayı gerektiren filmler. İlk film bunu iyi yapıyordu ama bu filmin görsel anlatısında bazı problemler var. Film olay anlatımını ve duyguları hissettirmeyi görsellikle yapabiliyor ama karakter derinliğini sağlamak için diyalog kullanma gereği duyuyor. Bu diyalogları filmin doğru yerlerine yerleştirebilmek için de karakterlerin kısık sesle konuşabileceği şartlar yaratmaya çalışıyor. Diyalogla yapılan bu karakterizasyonun bir kısmı görsellerle de yapılabilirdi. Film bu açıdan özellikle ilk filmin gerisinde kalıyor.

Karakterler ve Filmin Gidişatı

Film bir korku filmi olmanın yanında bir karakter draması olmak istiyor ve filmin drama yönü korku yönünden daha iyi işliyor. Bunda iki başrol oyuncusunun başarılı performanslarının payı büyük. Spin-off filmleri de böyle olmalı zaten. İyi spin-off’lar hem filmlerin aynı evrende geçtiğini hissettiren hem de yönetmenin dokunuşunu gösterebildiği filmlerdir. Bir yan film ana filmlerin odaklanmadığı konseptlere odaklanabilir, bu da evreni genişletmeyi sağlar. Bu film bu evrende farklı hikayeler anlatılabileceğini göstermeyi başarıyor ama seyirciye evren hakkında pek yeni bilgi vermiyor. Seyirci üç filmdir bazı cevapları öğrenmeyi bekliyor ve artık seri uzamaya başladı. Devam filmlerinde seyirciye evrenle alakalı daha çok bilgi verilmesi lazım.

A Quiet Place Day One evrenin John Krasinski tarafından yönetilmeyen ilk filmi. Bu evrenden önceki filmlere yaslanmadan kendi ayakları üzerinde durabilen bir film çıkabilmesi A Quiet Place’in bir film serisi olmaktan çıkıp bir sinematik evren olabileceğini gösteriyor. İnsanların içerik bombardımanı dolayısıyla Marvel’den sıkılmaya başladığı bir dönemdeyiz. Çünkü Marvel içerikleri birbiriyle fazla bağlantılı, bir tanesini izlemeyince sonrakileri anlamak zorlaşıyor. Bu dönemde oluşan bir A Quiet Place evreni seyircideki sinematik evren boşluğunu doldurma potansiyeline sahip. Çünkü, Marvel’in aksine, anlattığı hikayeleri birbirinden bağımsız tutarak yeni çıkan filmi izlemeyi kolaylaştırabilir. 

A Quiet Place: Day One İncelemesi – Sessizleşen Bir Şehir ilk olarak FRPNET'te yayınlandı.